Oecumenisch denkplatform voor hartstochtelijke en maatschappelijk betrokken theologie. Ook op twitter en facebook

Ophef nr. 1 1998 Schuilplaatsen van God

Ophef 1 1998Redactioneel

Want hij bergt mij in zijn hut ten dage des kwaads,

Hij verbergt mij in het verborgene van zijn tent,

Hij plaatst mij hoog op een rots.

En nu heft mijn hoofd zich op…

 

Ook David heeft geweten wat het was te moeten schuilen bij de Allerhoogste. “Want wij hebben hier geen blijven stad, maar wij zoeken de toekomstige”. Na hartstochtelijke debatten in ons ‘redactielokaal’ besloten wij het erop te wagen de nood van het asiel en de veilige beslotenheid van het klooster onder één noemer te brengen. Is er misschien meer dat hen verbindt dan je op het eerste gezicht zou denken? Eigenlijk lijken ze maar al te veel op elkaar, de kloosterling die ‘afgestorven aan de wereld’ een nieuwe orde van samenleving vindt, en de uitgeprocedeerde asielzoeker in het centrum die sterft voor het Nederlandse recht… Beiden zijn om zo te zeggen aangewezen op asiel bij God. Van de tent der verzoening dan ook over naar de tent der herbergzaamheid: Schuilplaatsen van God. Wie bijbels-theologisch wil nadenken over asielrechten en bescherming komt al gauw bij de beroemde vrijsteden voor de ‘randfiguren’. Bram Grandia laat zien hoe het thema ‘vluchten’ en ‘aankloppen’ echter veel meer tot de wezenstrekken van de bijbelse mens lijkt te horen, en stelt laconiek: “In dit kader gaat de zin van Cyprianus ‘buiten de kerk is er geen heil’ plots heel anders klinken”. Elisabeth Posthumus Meyjes bezocht de zomerhuisjes waar deze winter plaats was voor de bewoners van het beruchte tentenkamp. Ze werd gastvrij onthaald onder de eikenbomen van Mamre-Appelscha. Wie zich de zaak van de ‘technisch onverwijderbare vreemdelingen’ verre van het lijf wil houden doet er goed aan dit soort reportages niet te lezen. Het klooster is niet van vandaag of gisteren. Maar wel is er een en ander veranderd. Erik Borgman gaat in een historische schets in op de spanning tussen ‘religieuzen’ en ‘leken’, en laat aan de hand van het onlangs opgerichte ‘Dubbelinstituut’ zien hoe deze elkaar vinden in een heroriëntatie op het oorspronkelijke doel van elke orde: een gemeenschappelijke ‘verzetshaard’ te zijn tegen de tijd. Karl Derksen vertelt over het verloop van het Giordano Bruno Huis in Utrecht als een typisch voorbeeld van deze lekenbeweging van onderen en herkent zich in de term ‘oecumenische herberg’. Maar waartoe schuilen bij God? Uit nood? Uit bewogenheid? Of nog iets anders? Annelies van Heijst is betrokken bij de geschiedschrijving van vrouwelijke religieuzen en waarschuwt voor een klakkeloos inlezen van huidige beweegredenen in de orde van toen. Is ‘goed doen’ bijvoorbeeld wel een overkoepelende term? Ging het vroeger niet veel meer om ‘zelfheiliging’? Laat de praktijk oordelen. Zuster Alphonsa Donders vertelde Harrie Salemans over de werkzaamheden van haar congregatie die, actief tot op Thailand onder prostituées, als Sara op haar oude dag weer lacht. Waarmee we weer terug zijn bij ons tentje: schuilen bij God. Ype Bekker, onlangs gepromoveerd op Zoon van God, Messias, Mensenzoon over de structuur van het Johannes-evangelie, mijmert bij het boek van Peter Tomson Als dit uit de hemel is… dat ingaat op het anti-joodse karakter van het Nieuwe Testament. Will Verhoef las Jo Ann McNamaras Zusters ten strijde; tweeduizend jaar kloosterzusters dat vorig jaar vertaald werd en stelt enige vragen. Nieuws van het actiefont. Annego Hoogenbrink bezocht een seminar in Jeruzalem en bericht van de taaie loyaliteit van vrouwen in geloof en verzoening. In de preek ‘God liefhebben met je verstand’ neemt Erik Borgman de joods-mystieke gedachte van de zimzim over: krimpt God niet in om voor zijn mensenkinderen ruimte te maken? “En terwijl hij hen zegende verwijderde hij zich van hen…” (Lucas 24:51). Wij zijn blij met de nieuwe serie ‘Uit het eenendertigste Boek der Betekenissen van Haken en Ogen”, die vanaf het volgend nummer blz. 2 van Ophef zal sieren. Tamis Wever is bereid gevonden voor elke nieuwe Ophef een tekening te leveren, en ons daarmee een blik te gunnen in de Geheimenissen van het Zich Niet-Openbarende. Als opmaat hield Karel Blanksma een mini-interview met hem. In de column Heftig rekent ondergetekende af met de mythe van het Kind. En na al deze gelezen woorden vraagt Hans Groenewegen tenslotte aandacht voor de stem van Lucebert. Wil ook zo vriendelijk zijn uw oor te lenen aan mededelingen en campagnes. Zo is op 4 april onze jaarlijkse ledenvergadering voorafgaand aan de Samenwijzerbijeenkomst. Tot slot. Op de kerkendag in Kampen hopen we present te zijn met een eigen tentje én ons volgende nummer, dat zal gaan over politiek en zo…

Gingen wir doch, öfter als die Schuhe die Länder wechselnd/Durch die Kriege der Klassen, verzweifelt/Wenn da nur Unrecht war und keine Empörung. (Bertolt Brecht)

Ophef – uw hartstochtelijke bedelorde.

 

Wessel ten Boom

 

Inhoud

1.   Redactioneel

     Wessel ten Boom

2.   Vergeet de herbergzaamheid niet – over kerkasiel

     Bram Grandia

3.   Stal en Tov – Impressie van een oecumenische herberg te Appelscha

      Elisabeth Posthumus Meyjes

4.   Leken in de traditie van religieuzen – Over een dubbelinstituut als experiment

      Erik Borgman

5.   Fragmenten van een onvoltooid verleden – Vanuit de oecumenische herberg “Giordano Bruno”

      Karl Derksen

6.   Geschiedschrijving ter discussie – Hoe kan de geschiedenis van actieve religieuzen recht worden

gedaan?

      Annelies van Heyst

7.   De fakkel overgedragen – Gesprek met zuster Alphonsa Donders van de Goede Herder in Nederland

      Harrie Salemans

8.   Een joods boek – Mijmeringen bij Als dit uit de hemel is… van Peter Tomson

      Ype Bekker

9.   Zusters ten strijde – Bespreking van het boek van J.A.K. McNamara over tweeduizend jaar

kloosterzusters

      Will Verhoef

10. Dochters van Sara en Hagar – Impressie van een Seminar voor vrouwen in Jeruzalem

      Annego Hogebrink

11. God liefhebben met je verstand – overweging bij Lucas 24: 36-45, 51

      Erik Borgman

12. Tekeningen van Tamis

13. Kort interview met Tamis Wever, onze toekomstige teken-columnist

      Karel Blanksma

14. Column – Heftig

15. O hoor o hoor – bespreking van opnamen van Lucebert

      Hans Groenewegen

16. Prikbord/Mededelingen