Oecumenisch denkplatform voor hartstochtelijke en maatschappelijk betrokken theologie. Ook op twitter en facebook

Ophef nr. 1 2003 geweld

Ophef 1 2003Redactioneel

Op het moment dat ik dit redactioneel schrijf, heb ik juist op het journaal gehoord, dat vanmorgen in mijn eigen wijk, in de Van der Pekstraat in Amsterdam-Noord, terwijl ik een kleine kilometer verderop stond te preken, iemand op straat is doodgeschoten. Op dit moment is nog niet bekend, wie het slachtoffer is. Het is zeker niet het eerste geval in Nederland. Het geweld in onze samenleving neemt toe. Er is sprake van crimineel geweld, er is sprake van z.g. zinloos geweld en van angst onder de bevolking. Meestal weten we niet goed hoe we hierop moeten reageren, want het discours over geweld is het territorium van rechts, van diegenen die roepen over waarden en normen, over de noodzaak van strenger straffen, preventief fouilleren etc. etc. Die sprakeloosheid is ons, in de hele zaak rond de campagne van Fortuyn en vervolgens door de beroering die ontstond door zijn gewelddadige dood, zwaar opgebroken. We kunnen niet meer blijven zwijgen. Maar zoals Karl Barth ooit zei in 1993, als je iets “zur Läge”, over de situatie waarin we ons bevinden, wilt zeggen, dan zul je ook iets te zeggen moeten hebben. Heeft links, hebben wij als Vereniging voor Theologie en Maatschappij, heeft de theologie, heeft de kerk hier over een woord, dat ze met enig gezag zou kunnen spreken? De vraag stellen is haar beantwoorden: “geweld” is nauwelijks een theologisch thema. Wij zijn niet de eersten die dat ontdekken. De oecumenische vrouwensynode maakte geweld tot een thema, er worden leerhuizen georganiseerd en colleges over gegeven. We zijn tastend en zoekend op weg gegaan. Zo moet u ook dit themanummer over geweld lezen. Als een eerste aanzet, als een poging om te kijken wat er al gezegd is en hoe we bij zouden kunnen dragen aan een discussie over geweld binnen links. Zelf probeerde ik een verkenning van het thema, een voorzichtige definiëring van de problematiek waar we het over willen hebben. De Wereldraad van Kerken startte in het jaar 2000 een “decade tegen geweld”. Ans Brandsma die zich hiermee vanuit de Nederlandse Raad van Kerken bezig houdt, werd door Anne Kooi geïnterviewd. In de EKD, de protestantse kerk in Duitsland, zijn ze bezig rond het thema “mannen en geweld”. Rainer Wahl schreef erover. Anne Clair Mulder, al jaren bezig met Luce Irigaray, leerde dat geweld te maken heeft met angst voor de ander en schreef daarover. Hanneke Meulink geeft colleges over contextueel pastoraat en was met het zelfde thema bezig. “Veilig vechten” noemde ze haart artikel. Een van de weinigen die al heel lang bezig is met het geweldsvraagstuk is de Franse filosoof René Girard. Over zijn theorie schreef Annego Hogebrink, die hierover ook een workshop leidde op de oecumenische vrouwensynode van februari jl. Ook de exegese in dit nummer staat in het kader van het thema: Barbara Leijnse schreef over het gevecht van Jacob bij de Jabbok en de film Festen. Herman van Heiningen stuurde ons een brief naar aanleiding van de illegalen-discussie in 2002/3 en Edward Skubisz las de laatste roman van Joke van Leeuwen en wilde daar graag iets over kwijt. Daarnaast zijn er natuurlijk de vaste rubrieken. een nieuwe Zwerfvuil van Johannes Diepersloot vanuit Kenia. Hans Groenewegen schrijft over de poëzie van Hans Andreus en Anne Kooi schreef Heftig en u wordt natuurlijk geïnformeerd over de activiteiten van de vereniging en van de Giordano Bruno Academie.

 

Wilken Veen

 

Inhoud

1.   Redactioneel

      Wilken Veen

2.   Nadenken over geweld

      Wilken Veen

3.   Theologen gevraagd. Een interview met Ans Brandsma over het ‘Decade to overcome violence’

      Anne Kooi

4.   Mannen en geweld

      Rainer Wahl

5.   Opdat de tussenruimte bewaard wordt. Naar een levenskunst van de verwondering

      Anne-Claire Mulder

6.   (Hoe) leren we veilig te vechten?

      Hanneke Meulink-Korf

7.   Geweld: oorzaak en mechanismen

      Annego Hogebrink

8.   Exegese: Vechten en feesten

      Barbara Leijnse

9.   Illegalen, inbrekers en opportunisten: een brief

      Hans van Heijningen

10. Zwerfvuil

      Johannes Diepersloot

11. Meer dan een mens geloven kan

      Hans Groenewegen

12. Tamis

13. Vrije vormen. Een boekbespreking

      Edward Skubisz

14. Giordano Bruno Academie: 25 april, 18 september

15. Jongeren en geweld, boekbespreking

      Wilken Veen

16. Heftig

      Anne Kooi