Oecumenisch denkplatform voor hartstochtelijke en maatschappelijk betrokken theologie. Ook op twitter en facebook

Ophef nr. 2 2014 Het Kwaad

Ophef nr 2 BRedactioneel

 

De redactie vond het tijd voor een nummer over wat ons het meest dwarszit: het kwaad.

‘Hoe lang kunnen we accepteren dat wat nodig is voor stromend water, scholen, ziekenhuizen, en genoeg eten voor de hele mensheid een bedrag is dat overeenkomt met het bedrag dat door rijke westerse landen in een jaar aan parfum wordt besteed?’ vraagt Tiers Bakker in zijn openingsartikel: ‘Het kwaad bestaat!’

Hoe spreek je erover zonder dat je jezelf buiten schot houdt? Jacco Verburgt geeft enkele overwegingen aan de hand van Kants begrip van het radicale kwaad.

Unde malum – vanwaar het kwaad? Deze eeuwenoude vraag staat als titel boven het artikel van Bart Voorsluis over Paul Ricoeur.

Het derde artikel is van de hand van Erica Meijers. Toen we haar vroegen aan dit nummer bij te dragen antwoordde zij met de wedervraag of WO I kwaad genoeg was en leverde een artikel over gedenken.

Wilken Veen las ‘Compartimenten van Vernietiging’ van Abram de Swaan en gaat in op diens kritiek op de zogenoemde banaliteitsthese van Hannah Arendt. Hij komt tot een voor de Swaan ongetwijfeld verrassende gevolgtrekking.

‘Kwaad’ is ook de uitleggeschiedenis van Genesis 18 en 19, de vertelling over Sodom en Gomorra. Bram Grandia geeft een exegese die onzes inziens het ontbreken van de rubriek Heftig in dit nummer meer dan goed maakt (en anders doet Zwerfvuil van Johannes Diepersloot – achterin dit nummer -dat wel!).

Verder het verhaal dat Dick Boer hield op het symposium ter gelegenheid van de sluiting van het Hendrik-Kraemer-Haus in Berlijn. Hij kijkt terug op de periode dat hij predikant was van de Nederlandse Oecumenische Gemeente in de DDR. In dat huis aan de Limonenstrasse woonde een theologe en predikant: Bé Ruys. Zij overleed in mei van dit jaar. Rinse Reeling Brouwer hield bij de herdenkingsbijeenkomst een indrukwekkende toespraak die we graag doorgeven. Daarnaast schreef Liesbeth de Jongh een mooi ervaringsverhaal: Bij de herdenking van het leven en de dood van Bé Ruys 1917- 2014. Impressie van een jaar in Berlijn – 1969. Bericht uit de kelder.

Coen Wessel besprak in Opstand/Ophef zes bundels van Hans Groenewegen. Hij tekende ook voor de bespreking van het drie dagen na Groenewegens’ dood uitgegeven indrukwekkende ‘Blijven en verreizen’. Wat taal in kwade tijden vermag: ‘over een streven naar verzoening met de tijd, ook waar wij zelf nog onverzoend zijn.’

Naast de al genoemde bespreking van ‘Compartimenten van Vernietiging` vindt u in deze Ophef een bespreking van Pilatus en Jezus van Giorgio Agamben door Rinse Reeling Brouwer en de rubriek `Nieuwe boeken` van Wilken Veen.

We sluiten dit nummer af met de aankondiging van een symposium op 1 september a.s. ter gelegenheid van het nieuw te verschijnen boekje in de VTM- theologenserie ‘Kapitaal als nieuwe religie. Theoloog in crisistijd: Arend Th. Van Leeuwen (1918-1993)’, geschreven door Theo Salemink.

Omdat onze hoofdredacteur, Wilken Veen, revalideert na een – gelukkig goed verlopen – schouderoperatie tekenen Hanneke van der Korst en ondergetekende voor de hoofd- en eindredactie van dit nummer.

Namens de redactie: een goede zomer gewenst!

Bart Vijfvinkel

 

 

INHOUD:

1.  Redactioneel

     Bart Vijfvinkel

2.  “Het kwaad bestaat!”

     Tiers Bakker

3.  “Hoe te spreken over het kwaad?”

     Jacco Verburgt

4.  “Unde malum? Het Genesisverhaal als denken over het kwaad”

     Bart Voorsluis

5.  “Gedenk de  Grote Oorlog Europees”

     Erica Meijers

6.  “Compartimenten van vernietiging en de banaliteit van het kwaad”

     Wilken Veen

7.  “De zonde van Sodom (een uitleg bij Genesis 19)”

     ds. Bram Grandia

8.  “Terugblik”

     Dick Boer

9.  “Overweging tijdens de herdenkingsbijeenkomst Bé Ruys”

     Ds. Rinse Reeling Brouwer

10. “Bij de herdenking van het leven en de dood van Bé Ruys 1917-2014”

      Liesbeth  de Jongh

11. “Verrezen”

      Wessel ten Boom

12. “Pilatus en Jezus”

      Rinse Reeling Brouwer

13. “…zwerfVUIL…”

      Johannes Diepersloot

14. “Nieuwe boeken”

      Wilken Veen

15. Aankondiging symposium van Leeuwen: Heeft theologie een antwoord op de nieuwe economische crisis?

16. Vakliteratuur bij Narratio