Oecumenisch denkplatform voor hartstochtelijke en maatschappelijk betrokken theologie. Ook op twitter en facebook

Ophef nr. 3 2014 Kapitaal en taal

ophef

Redactioneel

 

Toen begin september duidelijk werd dat er dit najaar een groot aantal activiteiten waren waarvan wij graag verslag wilden doen in de vorm van publicatie van de meest spannende inleidingen, was ons eerste plan om in november een dubbelnummer te laten verschijnen. Van dat plan hebben we afgezien, omdat het een extra dik dubbelnummer zou worden (wat een nietje in de rug kan verdagen is ook maar beperkt) en omdat het toch wel erg aardig zou zijn om een aantal van de artikelen, te weten de bijdrages aan het minisymposium ter gelegenheid van de vijfenzeventigste verjaardag van onze oud-voorzitter Dick Boer, in een apart nummer bijeen te brengen en als special te publiceren. Deze inleidingen van tien oktober treft u dus in dit nummer niet aan, maar relatief kort na het verschijnen van dit nummer ontvangt u nummer vier, een special in boekvorm met artikelen Job. In dit nummer dat we maar ‘kapitaal en taal’ hebben genoemd vindt u twee grotere blokken. Het ene bevat een tweetal relatief forse lezingen en een kortere inleiding, die zijn uitgesproken bij de presentatie van Kapitaal als religie, een boekje van Theo Salemink over de theoloog Arend Th. van Leeuwen. Dit is – en daar zijn we als Vereniging voor Theologie en Maatschappij best een beetje trots op – het tiende deeltje in de serie boekjes over maatschappelijk relevante theologen (m/v), die we sinds het jaar 2000 (toen het eerste boekje in de reeks, over Bonhoeffer, verscheen) uitgeven. Een jaar of twee daarvoor lagen er in de stationsboekhandels regelmatig boeken met als titel: “Schopenhauer in 90 minuten” of “Nietzsche in 90 minuten”. De gedachte was duidelijk. Je stapt in Amsterdam in de trein met zo’n boekje in je binnenzak en als je in Maastricht uitstapt, dan weet je iets van de bewuste filosoof en hebt de belangrijkste citaten uit zijn werk in je opgenomen. Leen van de Herik, onze uitgever, benaderde Dick en mij met de vraag: zou het niet leuk zijn om ook zo’n serie boekjes uit te geven over theologen. Wij hadden toen nog een goed gevuld publicatiefonds waar we iets mee moesten, vonden het een geweldig idee en vormden met Leen de redactie.

Het tweede blok bevat de toespraken die gehouden zijn bij de presentatie van De taal van de ziel van Eugen Rosenstock-Huessy, de vertaling van zijn essay Angewandte Seelenkunde uit 1924. Bij de presentatie in de VU op 16 oktober waren meer dan honderd mensen aanwezig, wat iets zegt over de actualiteit van de in 1973 overleden Rosenstock-Huessy en zijn, door Buber en Rosenzweig ten dele mee gedragen gedachte, dat de taal, of beter “het aangesproken zijn” het meest wezenlijke element is van het menselijk bestaan.

Er was nog een derde evenement, zeker niet minder belangrijk dan de eerder genoemde, het Internationale Bijbelsymposium, dat op zaterdag 27 september in De Nieuwe Liefde in Amsterdam werd gehouden naar aanleiding van de verschijning van de Nederlandse vertaling van het magnum opus van Ton Veerkamp, Die Welt anders. Ook daar heb ik veel gehoord, dat ik graag had willen publiceren, maar zoals gezegd de omvang van een Ophefnummer is beperkt en bovendien had ik de indruk, dat De Nieuwe Liefde ook zelf wel zorg zou dragen voor de publicatie van deze artikelen. De volgens mij spannendste bijdrage was die van Wolfgang Fritz Haug. De voordracht was in het Duits en ik dacht, dat ik wanneer ik deze tekst in het Nederlands zou vertalen daarmee ook het recht zou verwerven die op te nemen in Ophef. Die toestemming kreeg ik van de auteur. Het is geen gemakkelijke tekst. Je zou kunnen zeggen, dat het een ouderwets gedegen marxistische analyse is. Maar hoe vaak lezen we nog zo’n analyse en hoe zelden is het van het gehalte als dit van de uitgever van het Historisch-kritisches Wörterbuch des Marxismus, die zich uitermate bewust is van de veranderde wereld waarin hij zijn analyse schrijft.

De Vereniging voor Theologie en Maatschappij heeft een nieuwe voorzitter, Harry Pals, hierover meer in de volgende bijdrage, en hij meldt zich ook in dit nummer met een artikel over Occupy Religion, dat wel enige samenhang heeft met het artikel van Haug.

We zijn blij, dat we ook in dit nummer weer een bijbeluitleg hebben. Dit keer van onze eigen redacteur Hanneke van der Korst die het verhaal van Noach leest tegen de achtergrond van twee recent verschenen boeken (of omgekeerd, dat kan natuurlijk ook).

Tenslotte onze vaste rubrieken, die geen introductie meer behoeven: Zwerfvuil, Nieuwe Boeken en Heftig. We wensen u veel leesplezier en zoals beloofd, voor de kerst ontvangt u als laatste nummer van deze jaargang de feestbundel voor Dick Boer over Job.

De redactie is erg blij, dat na het vertrek van Ilona Fritz naar Duitsland haar plaats in de redactie is overgenomen door Willemien Roobol.
Wilken Veen

 

Inhoud:

1. Redactioneel

    Wilken Veen

2. Een nieuwe voorzitter!

    Wilken Veen

3. Proefproject begonnen

    Herman Meijer

4. Kapitaal als nieuwe religie
Bijdrage Nan van Leeuwen

Bijdrage Theo Salemink

Bijdrage Dick Boer en Rinse Reeling Brouwer

5. De taal van de Ziel

Openingswoord Henk van Olst

Bijdrage Bart Voorsluis

De herontdekking van de ziel bij Rosentock-Huessy

Bijdrage Rinse Reeling Brouwer

Waarom is theologie nog niet klaar met Rosenstock-Huessy

Bijdrage Alex van Ligten en Adri Sevenster

Rosenzweig en Rosenstock als Soulmates?

6. Antwoorden op Ton Veerkamp

    Wolfgang Fritz Haug

7. Occupy Religion

    Harry Pals

8. Twee boeken en het boek

    Hanneke van der Korst

9. Zwerfvuil

    Johannes Diepersloot

10. Nieuwe boeken

      Wilken Veen

11. Heftig

      Bart Vijfvinkel

12. Vakliteratuur bij Narratio