Oecumenisch denkplatform voor hartstochtelijke en maatschappelijk betrokken theologie. Ook op twitter en facebook

Ophef nr. 1 2017 Breukelman

Redactioneel

 

Was het thema in het vorige nummer wat spaarzaam bedeeld (al hoorde ik ook wel enthousiaste geluiden over zo’n mengelwerkje), nu ligt het omgekeerd en was er nauwelijks ruimte voor artikelen buiten het thema. Met trots mag ik dus deze Breukelman-special aankondigen.

Op 1 december 2016 werd in het Bijbels Museum een symposium gehouden ter gelegenheid van de honderdste geboortedag van Frans Breukelman. Het was een geanimeerde en goed bezochte bijeenkomst, die ook wel iets van een reünie had. Al die dominees, die net als ik in de jaren zeventig naar Amsterdam (of nog eerder al naar Simonshaven) trokken om op de zaterdagen op de zolder van het Theologisch Instituut aan de Herengracht naar de voordrachten van Frans Breukelman te luisteren. Op hun eigen faculteiten knokten ze voor democratisering en eisten inspraak en werkgroepen, maar in Amsterdam zat je moeiteloos zes uur op je krent om naar de voorstelling van Frans Breukelman te luisteren. Waagde iemand het een vraag te stellen, dan werd hij bijna boos aangekeken door de medehoorders, want dat ging allemaal af van de tijd, die Frans nam om zijn Bijbelse Theologie uiteen te zetten. Ja het staat nu allemaal in 10 mooie delen in de boekenkast, maar ik heb ook de stencils nog en daarin weet ik nog steeds gemakkelijker de weg.

Terugkijken dus, maar niet alleen dat! We kregen toestemming om de op 1 december gehouden voordrachten af te drukken. Het betreft het verhaal van Geert Istendael, geen theoloog, maar een groot liefhebber van de taal en het verhaal, die de liefde van Frans voor die Bijbelse verhalen moeiteloos aanvoelde en duidelijk maakt, dat je helemaal niet gelovig hoeft te zijn, om dit fantastisch te vinden. Het tweede referaat was van Alex van Ligten, “Met Frans de kansel op”. Die titel is raak, want daar ging het al die dominees toch vooral om, dat ze moesten preken en wel wisten dat ze daar op zondagmorgen niet met een degelijk wetenschappelijk historisch-kritisch verhaal aan konden komen. Het moest ergens over gaan, het moest spannend zijn en je moest het idee krijgen, dat je een tekst nu echt begrepen had en hem daarom ook wel uit durfde te leggen. En dat vonden we bij Frans. De evidentie van de goede exegese, noemde hij dat: als je de verbanden eenmaal gezien had, begon het hele verhaal op te lichten. Rinse hield de feestrede en drukte dankbaar uit, wat we allemaal aan Frans te danken hadden. Leo van de Wetering, boekverkoper te Rotterdam, sprak een column uit over de Rotterdamse meester van de Amsterdamse school. Zijn column werd eerder al afgedrukt in In de Waagschaal. De andere verhalen pasten vanwege hun omvang niet in het format van IdW. We waarderen het ten zeerste, dat Wessel ten Boom, de hoofdredacteur van IdW, zijn lezers wees op onze Breukelman-special. We drukten omwille van de compleetheid toch ook die column opnieuw af. Tijdens het symposium interviewde Ad van Nieuwpoort twee promovendi, die over niet al te lange tijd hopen te promoveren op een studie over het werk van Breukelman, Gerard van Zanden en Marco Visser. De tekst van de interviews werd niet geregistreerd en zou misschien ook niet zo goed te volgen zijn geweest, daarom hebben we Gerard en Marco gevraagd of ze een bijdrage aan dit nummer wilden schrijven, waarin ze duidelijk maken waarover hun proefschrift gaat en ons alvast een voorproefje geven. Bart Vijfvinkel interviewde (niet tijdens het symposium, maar daarna) Nico ter Linden, die – zo kun je dat toch wel zeggen – heel veel Breukelmandukaten in kleingeld heeft gewisseld en daarmee voor een heel groot publiek toegankelijk heeft gemaakt. Tenslotte schreef Tiers Bakker een korte overweging bij misschien wel hèt kernwoord in de theologie van Breukelman: de NAAM. Hij vergelijkt Breukelmans benadering hiervan met die van de Franse filosoof Lazarus (what ’s in a name).

Naast dit uitvoerige themagedeelte was er eigenlijk alleen nog plaats voor de min of meer vaste rubrieken: Het Zwerfvuil van Johannes Diepersloot, dat bij ontstentenis van een exegese als zodanig gelezen kan worden. De volgende aflevering van Wessel ten Booms serie over ‘dichters bij de dood van God’, ditmaal over de Portugese dichter Pessoa. De column van onze voorzitter: theologie en maatschappij, mijn boekenrubriek en ter afsluiting in plaats van een ‘Heftig’ dit keer een ‘Opgemerkt’ van Bart Vijfvinkel, die eigenlijk ook best heftig is, zoals zijn heftigs ook meestal opmerkelijk zijn.

Leest u intussen niet over de advertentie voor een nieuwe penningmeester van VTM heen. Oproepen om vooral te gaan stemmen (bij voorkeur links denk ik nog steeds) hebben weinig zin meer en of ik u (ons) moet feliciteren of sterkte wensen zou ik niet weten. Goede paasdagen en veel leesplezier met Breukelman.

 

Wilken Veen

 

Inhoud

 

1.  Redactioneel

     Wilken Veen

2.  De Bijbel als fictie

     Geert van Istendael

3.  Met Frans de kansel op

     Alex van Ligten

4.  Feestrede bij 100e geboortedag van Frans Hendrik Breukelman

     Rinse Reeling Brouwer

5.  Groeten uit Rotterdam

     Leo van de Wetering

6.  De ‘Nadere Reformatie’ van Frans Breukelman

     Gerard van Zanden

7.  Frans Breukelman over pars pro toto

    Marco Visser

8.  Verhalen, Gesprek met Nico ter Linden

     Bart Vijfvinkel

9.  Het geweld van de naam “Alleen de naamplaatsen zijn benoembaar ” Sylvain Lazarus

     Tiers Bakker

10. …zwerfVUIL…

     Johannes Diepersloot

11. Fernando Pessoa en de dood van God (I)

     Wessel ten Boom

12. Theologie en maatschappij

     Harry Pals

13. Nieuwe boeken

     Wilken Veen

14. Opgemerkt…

     Bart Vijfvinkel

15. Vakliteratuur bij Narratio