Oecumenisch denkplatform voor hartstochtelijke en maatschappelijk betrokken theologie. Ook op twitter en facebook

Ophef nr. 1/2 2008 Oecumene Polder en Polen

Ophef 2008 1 en 2Redactioneel

 

Net als vorig jaar begint ook de jaargang 2008 met een dubbelnummer. De artikelen voor 2008/1 kwamen wat vertraagd binnen en op een gegeven moment blijft er dan eigenlijk geen tijd meer over om een goed voorbereid tweede nummer nog voor de zomer bij de lezers in de brievenbus te doen belanden. Omdat we nog wel wat in portefeuille hadden en bovendien de toestemming kregen voor het afdrukken van twee spannende en actuele lezingen konden we voor deze oplossing kiezen.

Het thema voor het geplande eerste nummer van deze jaargang was “oecumene”. Aanleiding daarvoor was de bespreking van de oecumene-nota in de synodevergadering van de Protestantse Kerk en onze zorg over de steeds verdere verwatering van de oecumenische praktijk. De afwijzende houding van de Rooms-Katholieke Kerk, die oecumenische vieringen met eucharistie of avondmaal inmiddels categorisch verbiedt en de heer Kimman, secretaris van de bisschoppenconferentie, die laat weten protestanten niet als kerk maar als clubje te beschouwen, dat toch gedoemd is te verdwijnen, spelen daarbij een rol. Daarnaast is er natuurlijk het gegeven dat de Protestantse kerken een slordige veertig jaar vooral bezig zijn geweest met hun eigen fusie. Veel hervormden en gereformeerden kregen op die manier de indruk dat oecumene een andere term was voor ‘samen op weg’ en daardoor leefde hun enthousiasme voor oecumene bepaald niet op. Ik kan dat ook zeggen in de formulering van de zevende stelling, die Greetje Witte-Rang bij haar proefschrift over Harry de Lange voegde: Door zijn slepende en slopende karakter heeft het Samen-op-Weg proces het woord ‘oecumene’ in diskrediet gebracht: extra inspanningen zijn nodig om lokale gemeenten voor provincialisme te behoeden en weer te laten uitstralen dat ze deel zijn van een wereldwijde kerk met een wereldwijde opdracht. Greetjes proefschrift wordt in deze Ophef besproken.

Het themagedeelte van deze Ophef opent met een artikel van Harm Dane. Harm is één van de opstellers van de oecumene-nota. De gememoreerde nota is inmiddels op de synodevergadering van 10 en 11 april met een nipte meerderheid aangenomen. Natuurlijk zijn we ook op zoek gegaan naar katholieke auteurs die over de oecumene wilde schrijven. Deze zoektocht resulteerde in een uitvoerig inhoudelijk en historisch artikel van Peter Nissen, hoogleraar kerkgeschiedenis in Nijmegen en een artikel over de praktijk van emeritus-pastor Jo Staps. Beiden maken onder andere duidelijk dat de negatieve houding van de kerkleiding allerminst hoeft te betekenen dat er op het grondvlak geen interesse zou zijn voor oecumene. Nissen noemt dit een voorbeeld van buigzame gelovigheid en refereert daarmee aan een ander boek dat ook kort besproken zal worden in deze Ophef. Daarnaast is er een mooie bijdrage van Edward Skubisz uit Polen. Oecumene in het katholiekste land ter wereld, hoe ziet dat eruit? Edward bedenkt het vanuit Wroclaw, de stad die voor de oorlog Breslau heette en de geboorteplaats was van misschien wel de grootste theoloog van de twintigste eeuw, Dietrich Bonhoeffer. Toen was de stad nog Duits en protestants, nu is ze Pools en katholiek, maar het beeld ter nagedachtenis van Bonhoeffer staat er wel en ook de plaquette op zijn geboortehuis. Twee beelden, een gedicht en een impressie van een Nederlander in Polen. Rainer Wahl ging op zoek naar een “oecumenische” bijbelstudie, maar eindigde bij een overweging naar aanleiding van het begrip “heilig”. Zelf besprak ik het al eerder genoemde proefschrift van Greetje Witte Rang.

Het tweede, niet-thematische, deel van deze Ophef bestaat uit een serie artikelen die allemaal de aanzet voor een compleet themanummer zouden kunnen zijn: Rinse Reeling Brouwer over de preken van Miskotte. De tekst van de lezing die hij hield bij de presentatie van het dertiende deel van het Verzameld Werk, waarin alle eerder gepubliceerde preken van Miskotte opnieuw zijn uitgegeven. Dick Boer over het postmodernisme en Trinus Hoekstra over maatschappelijk verantwoord ondernemen. En dan zijn er natuurlijk de vaste columns van Albert Slaats, Johannes Diepersloot en Hans Groenewegen. Dit keer uw speciale aandacht voor de laatste. Niet alleen omdat deze column over poëzie een fors artikel is geworden, maar ook omdat daarin een dichter wordt besproken, de Vlaming Kurt de Boodt, waarvan ik nog nooit had gehoord, maar na lezing van Hans’ artikel dacht: die moet ik lezen! Eerst was er de uitdrukking slow food voor degelijk en goed eten (in tegenstelling tot fast food), in analogie daarmee ontstond de uitdrukking slow sex voor liefdesleven waarvoor nog tijd en aandacht wordt genomen. Ik stel voor dat we daar de uitdrukking ‘slow words’ aan toevoegen voor teksten, die zich niet lenen om snel vanaf de monitor geconsumeerd te worden, maar waarop gekauwd en herkauwd moet worden. Ik hoop dat u heel lang plezier mag hebben van de teksten in deze dubbeldikke Ophef en wellicht ook van de hierin besproken boeken van Gerben Heitink en Hans Dirk van Hoogstraten. O ja, er wordt ook nog een jaarvergadering van de VTM aangekondigd! Lijkt spannend te worden, komen dus!

 

Wilken Veen

 

Inhoud

1. Redactioneel

    Wilken Veen

2. Tramhalte Begeerte, op weg naar de Boulevard of Broken Dreams

    Harm Dane

3. De Rooms-Katholieke kerk en de oecumenische beweging: een verloving vol aarzelingen

    Peter Nissen

4. Zullen we één zijn?

    Jo Staps

5. Oecumene in Wrocław 2008

    Edward Skubisz

6. Heilig, heilig, heilig

    Rainer Wahl

7. Geen recht de moed te verliezen

    Een boekbespreking en beschouwing door Wilken Veen

8. Wie neemt de profetenmantel op?

    Rinse Reeling Brouwer

9. Ware wereld onder de voeten

    Hans Groenewegen

10. Het probleem van de theologie in de (post)moderne tijd

     Dick Boer

11. …zwerfVUIL…

     Johannes Diepersloot

12. Wat is de spiritualiteit van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen?

     Trinus Hoekstra

13. Ledenvergadering VTM

14. Het oog van de naald

      Trinus Hoekstra

15. Versteende religie

      Een boekbespreking van Anne Kooi

16. De laatste voordrachten van Bert ter Schegget

     Wilken Veen

17. Een kerk met karakter – Tijd voor heroriëntatie

     Een boekbespreking door Ab Kerssies

18. Buigzame gelovigen

     Een boekbespreking van Wilken Veen

19. Heftig

     Albert Slaats