Oecumenisch denkplatform voor hartstochtelijke en maatschappelijk betrokken theologie. Ook op twitter en facebook

Ophef nr. 2 2002 Zorg om de zorg

Ophef 2 2002Redactioneel

Er is veel gebeurd sinds het vorige nummer van Ophef in de eerste week van mei bij u in de brievenbus viel. De man, die ik in mijn vorige redactioneel nog aanduidde als “de man van wie we de naam niet zullen noemen”, Pim Fortuyn, werd op ze 6 mei vermoord en dat had grote impact op de verkiezingen, die op 15 mei, vooral op aandringen van Fortuyns partij de LPF, toch doorgingen. De LPF werd met zesentwintig zetels in een keer de tweede partij van het land en het CDA werd met afstand de grootste partij. Waar de verkiezingsuitslagen in de afgelopen decennia in de regel een vrij vast evenwicht tussen links en rechts lieten zien en de verschuivingen in de regel binnen links en binnen rechts plaatsvonden (soms wonnen D’66 en de kleine linkse partijen van de PvdA en soms ging het omgekeerd, vaak won de VVD ten opzichte van het CDA en soms was het omgekeerd) vond er nu een ongekende ruk naar rechts plaats, dat nu een ruime meerderheid heeft en geen linkse partijen nodig heeft om een regering te vormen. De partijen links van de PvdA wonnen samen weliswaar een paar zetels, maar door de halvering van de PvdA zet dat weinig zoden aan de dijk. Politiek is duidelijker dan ooit niet alleen een zaak van opvattingen en argumenten, maar vooral van gevoelens en dus ook van de wijze waarop die bespeeld kunnen worden. De geschiedenis leert, dat rechts die kunst gewoonlijk het beste beheerst. Ook afgezien van de politieke tik, die we kregen, hadden we een zware tijd. Binnen een maand verloren we drie dierbare vrienden en leermeesters, die allen vanaf de oprichting van CvS in 1973 met ons verbonden waren. Op 13 mei overleed Ab Harrewijn, emeritus-predikant, kamerlid voor Groen Links en oprichter van “De Linkerwang”. Op 25 mei overleed in Berlijn Friedrich Wilhelm Marquardt, die meer dan enig ander het theologische denken van veel CvS’ers en VTM’ers in de afgelopen jaren diepgaand heeft beïnvloed. Tenslotte overleed op 10 juni Karl Derksen, de spil, van de progressieve beweging binnen de Rooms-Katholieke kerk, adviseur en meedenker van ons bestuur en onze gastheer in het Giordano Bruno Huis.

Wessel ten Boom schrijft in dit nummer en In memoriam voor Marquardt en zelf herdenk ik in een korte bijdrage onze vrienden Ab en Karl. Het grootste gedeelte van dit nummer wordt in beslaggenomen door het thema-gedeelte “Zorg om de zorg”. We hebben een mix gemaakt van achtergrondartikelen en ervaringsberichten uit de zorg. De titel “Zorg om de zorg” namen we met toestemming over van Disk, die onder deze noemer al een hele tijd actie voert en bijeenkomsten belegt. Paula Irik, als DISK-pastor in Amsterdam initiatiefneemster van deze actie legt samen met Ine Molenkamp in het gelijknamige artikel uit, wat hen met deze campagne voor ogen staat. Herman Noordegraaf leverde twee bijdragen: op verzoek van de redactie schreef hij een artikel over de autonomie in de zorg en op aanraden van Paula Irik vroegen wij hem ook zijn op de manifestatie van 14 maart gehouden toespraak op te mogen nemen. Esther van der Panne schreef over het “leunen op mantelzorgers”, dat met een rechtse regering waarschijnlijk alleen maar sterker zal worden. Edward Skubisz bericht over de serie bijeenkomsten rond het thema “Is dit mijn lichaam”, die hij dit voorjaar organiseerde en vroeg aan een van de inleidsters, Els Maeckelberghe, om een artikel dat ze hierover schreef voor het Tijdschrift voor geneeskunde, over te mogen nemen. Onze redactieleden Edward Skubisz en Anne-Marie Booij gingen bovendien langs bij Henk Manschot, voormalig docent ethiek aan de theologische faculteit van de Rijksuniversiteit in Utrecht en nu hoogleraar ethiek aan de Universiteit voor Humanistiek, om met hem te praten over ethiek van de zorg.

Omdat we het niet alleen over de theorie wilden hebben, maar ook over de (theologische) praktijk, vroegen we vier predikantes, die actief zijn in de zorg (dat is zeker geen toeval, dat het merendeel van de predikanten nog steeds man is, maar het merendeel van de in de zorg werkzame pastores vrouw) om ons te vertellen over hun werk. Edward interviewde Anne-Marie Booij, met wie hij toch al op pad was, over haar werk als geestelijke raadsvrouw in een instelling voor mensen met een verstandelijke handicap. Ria Sweers vertelt over haar werk als pastor in het Amersfoortse St-Elisabeth Verpleeghuis en Evelien van Melle schrijft over haar werk als geestelijke verzorger bij Mentrum, een Amsterdamse instelling voor zorg aan psychiatrische patiënten. Daarnaast schrijft Inge Hoek, predikant in Nieuwegein, hoe het is om als “gewone wijkpredikant” de geestelijke verzorging te doen van bewoners van een verpleeghuis in je wijk.

In dit nummer starten we ook met een nieuwe serie columns onder de titel “zwerfvuil”. Johannes Diepersloot doet ons vanuit Wageningen zijn Tucholsky-achtige kijk op de dingen toekomen. Hans Groenewegen is gelukkig ook weer terug met zijn rubriek en bespreekt een gedicht van Gerrit Kouwenaar en van Kees Ouwens. Gerrit de Groot schreef een nieuwe exegese, ditmaal over Nebukadnezar en zijn beeld, Tamis Wever tekende en Anne Kooi schreef “Heftig”. Was het eerste nummer een dunnetje, dit keer is het een extra dikke Ophef geworden, die net als de vorige werd opgemaakt door onze nieuwe eindredacteur Edward Skubisz. Mirjam ten Boom, die in de voorafgaande jaren dat werk deed, willen we graag bedanken voor haar inzet met daarbij mijn excuses, dat ik dat al niet in het vorige redactioneel deed. Alle begin is moeilijk.

 

Wilken Veen

 

Inhoud

1.   Redactioneel

      Wilken Veen

2.   Profeet, Priester, Vader. In Memoriam Friedrich-Wilhelm Marquardt (1928-2002)

      Wessel ten Boom

3.   “Vrienden die ons zijn ontvallen…” Ab Harrewijn (1954-2002) en Karl Derksen (1937-2002)

      Wilken Veen

4.   Zorg om de zorg

      Inge Molenkamp en Paula Irik

5.   Basisverzekering

      Herman Noordegraaf

6.   Autonomie in de zorg

      Herman Noordegraaf

7.   Ethiek van de zorg. Henk Manschot geïnterviewd

      Anne Marie Booij en Edward Skubisz

8.   Lichaam en zorg, Uit gesprekken met Els Maeckelberghe

      Edward Skubisz

9.   Politieke gezondheid. Een gesprek met Siem Buijs en Ab Harrewijn

      Edward Skubisz

10. Leunen op de mantelzorg

      Esther van de Panne

11. Van een lieflijkheid die wij niet

      Hans Groenewegen

12. Toch hebt gij hem groot gemaakt

      Ria Sweers

13. De vreemde ander nabij

      Evelien van Melle

14. Integratie!? Ervaring van een wijkpredikant

      Inge Hoek

15. Theologie van de zorg

      Anne Marie Booij

16. Exegese: Daniël 44

      Gerrit A. de Groot

17. Getekend: Tamis

18. Werkplaats voor Theologie en Maatschappij en de Giordano Bruno Academie

19. Boeken

20. Heftig

      Anne Kooi