Oecumenisch denkplatform voor hartstochtelijke en maatschappelijk betrokken theologie. Ook op twitter en facebook

Ophef nr. 2 2010 | Nieuwe omgang

Ophef 2010 2Redactioneel

 

Het tweede nummer van Ophef jaargang 2010. Het is – al weer, zeggen we spijtig – wat later dan bedoeld, maar als u niet al te vroeg met vakantie gaat, kan het nog prima mee. Hij is niet al te dik, dus dat scheelt weer bagageruimte. De redactie van Ophef – en we nemen aan ook haar lezers (m/v) – voIgt nauwlettend de ontwikkelingen op de relimarkt. De meesten van ons leven er tenslotte van. Dat de nieuwe religiositeit er een is, die zich grotendeels buiten de kerken om ontwikkelt, is geen verrassende constatering. Heel langzaam dringt dit ook tot de steeds meer leden verliezende gevestigde kerken door. Hoe te reageren op deze ontwikkelingen. Leentjebuur spelen bij kerken die zich nog weI in groei mogen verheugen? Bijvoorbeeld door in de leer te gaan bij de New Yorkse Redeemer Church die inmiddels her en der in Europa dependances opzet? Nieuwe vormen van evangelisatie, nieuwe vormen ook van sociaal engagement van de kerken. Dat zeker, maar dan moet je wel de fundamentalistische grondslag op de koop toe nemen. We zijn nieuwsgierig naar alle mogelijke nieuwe vormen van communicatie van het evangelie, maar we zijn ook kritisch. We zien hoe bijvoorbeeld Christelijk Gereformeerde en Vrijgemaakt Gereformeerde kerken hun geld en hun gebouwen ter beschikking stellen aan jonge enthousiaste evangelisten, die nieuwe gemeenschappen stichten (kerkplantingen, noemen ze het zelf). Hun muziek is modem, ze bereiken duizenden jongeren, maar de vrouw in het ambt vinden ze meestal nog een stap te ver.

Wat dan weI? Marino Camarasa, lid van onze redactie ging praten met Ruben van Zwieten, hij is sinds kort predikant van de PKN en met Ad van Nieuwpoort initiatiefnemer van “Zingeving op de Zuidas”. Het is geen evangelisatie zoals hierboven beschreven, het is ook niet traditioneel kerkelijk. Wat het weI is, probeert Ruben uit te leggen. Tiers Bakker, sinds kort ook lid van onze redactie, staat heel kritisch tegenover allerlei nieuwe kerkvormen, ook tegenover het initiatief op de Zuidas. Hij legt zijn positie uit in twee artikelen. In “Nieuwe kerkvormen in oude zakken” kritiseert hij initiatieven als die van Ruben van Zwieten, maar baseert zich net als Ad en Ruben op vergelijkbare Barthiaanse theologie. Zijn tweede artikel, gebaseerd op een recent verschenen boek van Jan Assmann, vormt hier in zekere zin een onderbouwing van. Geloven is een vorm van religiekritiek.

Een van de vragen die mij sinds het uitbreken van de nieuwe religiositeit heel erg bezig houdt, is hoe dit zich verhoudt tot de theologie van Bonhoeffer, waarvan ik zoals de meesten van u weten een groot bewonderaar ben, en met name tot zijn in Widerstand und Ergebung gedane voorspelling, dat de religie in de vorrn zoals de wereld die tot dan toe kende volledig zou verdwijnen. Op het laatste grote Bonhoeffercongres (Praag, 2008) hield de Amerikaanse theoloog Gaylon Barker daarover een spannend referaat. De teksten van de conferentie in Praag zijn inmiddels in boekvorm verschenen en het referaat van Gaylon Barker (Zonder God leven we met God) is door mij met toestemming van de schrijver vertaald.

Klaas Goverts, predikant in Zwaag en naaste collega van Marino Camarasa in het Koggenland leverde op verzoek van Marino een bijdrage aan dit nummer. Het is getiteld “Terugkeer” en bevat een bijbels-theologische overweging naar aanleiding van ons thema.

Het Zwerfvuil van Johannes Diepersloot mist dit keer zijn cynische ondertoon en is bijna meditatief van karakter. Herinneringen aan de bevrijding. Pogingen om gedenken een plek te geven en vruchtbaar te maken.

Op 8 juni overleed Lodewijk Ringnalda op vijfentachtigjarige leeftijd. Lodewijk was inmiddels een nestor geworden van de beweging die niet meer bestaat. Hij was en bleef een christen voor het socialisme. Rinse Reeling Brouwer en Harm Dane waren aanwezig bij zijn uitvaart en stellen hem met hun woorden nog een keer present in ons midden. Johan Snoek werd negentig. Zouden ze ooit helemaal verdwenen zijn, deze typisch gereformeerde predikanten, die staan voor hun zaak en daar onverstoorbaar aan vasthouden? Wat een verlies zou dat zijn. De – ook al weer lang overleden – Trouw-journalist Bert Klei claimde ooit, dat hij feilloos van iedere dominee kon vaststellen of hij hervormd of gereformeerd was. Ik moet u eerlijk zeggen, ik vergis me nog weI eens, maar bij Lodewijk en bij Johan is het onmiskenbaar. Johan schreef een boek, dat twee dagen na zijn negentigste verjaardag werd gepresenteerd: Joodse tranen en Palestijnse tranen. We zijn blij dit boek bij u te kunnen introduceren.

Ja, de beweging raakt op leeftijd en dus de bewegers ook. Op 13 februari werd een van de meest prominente bewegers vijfenzeventig. Gerard Somsen zit al weer meer dan twintig jaar in de stuurgroep, jarenlang deed hij de administratie en bij ontelbare manifestaties was hij namens CvS, later VTM, aanwezig met een tenminste een stapeltje Opheffen (voorheen Opstand), een aanstekelijk en strijdbaar verhaal en een grote zak mandarijntjes. Bij de ledenvergadering op 19 juni in Utrecht werd hem een liber amicorum aangeboden, dat in een oplage van een werd gedrukt. We laten u er een klein beetje van meeproeven en de digitale versie kan besteld worden.

En als altijd sluiten we af met een Heftig van Albert Slaats. Hij heeft het over de Tweede Kamer-verkiezingen van 9 juni en vooral over de campagne die eraan voorafging, waarin de media heersten als nooit tevoren. We worden oud, maar ik hoop dat we hier nooit aan zullen wennen. En over de uitslag …. Ik wil best zeggen dat de kiezer altijd gelijk heeft, maar dat betekent aIleen maar dat deze nu eenmaal heeft gestemd zoals hijlzij gestemd heeft en dat dat bepalend is voor de zetelverdeling in de Tweede Kamer en weIlicht ook voor de regering die we krijgen. Een iemand riep ooit “puinhopen van paars” en de welvarendste regeerperiode die ons land ooit had gekend ging naar de vuilnishoop van de geschiedenis. Nu wordt er geroepen, dat we de ergste crisis uit de modeme geschiedenis meemaken, maar het is met zo, dat een kwart van de Nederlanders werkloos is, er wordt relatief weinig honger geleden en waar een deel van de effectenbezitters een t1ink stuk van hun verrnogen zijn kwijt geraakt, zijn er anderen, die al weer profiteren van de omstandigheden. Wie dat met droge ogen erger durft te noemen dan de situatie van de dertiger jaren, heeft in een heel bepaalde zin net zoveel gelijk als de gemiddelde kiezer, die dit verhaal is aangepraat.

Op 19 juni werd in Utrecht de jaarlijkse ledenvergadering van VTM gehouden. Naast een inleiding van Herman Meijer en een huldiging van Gerard Somsen werd er ook over de financiën van de vereniging gepraat. Zij legt jaarlijks per abonnee ongeveer € 10 toe door de achteruitgang in abonnee-aantal en toename van de kosten. Er is besloten het abonnementsgeld niet te verhogen vanwege het risico van extra opzeggingen, maar als u meer dan het abonnements- of lidmaatschapsgeld (€ 30 of € 35) wilt overmaken of ons een donatie doen, zijn we daar erg blij mee.

De redactie wenst u een goede zomer. Het volgende nummer, gepland voor begin oktober, heeft als thema “Theologie en economie”. U wordt van harte uitgenodigd daarvoor een bijdrage in te zenden.

 

Wilken Veen

 

inhoud

1. Redactioneel

    Wilken Veen
2. Geloven en het arme rijke leven

    Marino Camarasa

3. Nieuwe kerkvormen in oude zakken

    Tiers Bakker

4. Zonder God leven we met God

    Gaylon Barker

5. Monotheïsme als zelfkritiek

    Tiers Bakker

6. Terugkeer

    Klaas Goverts

7. …zwerfVUIL…

    Johannes Diepersloot

8. In Memoriam Lodewijk Ringnalda (8 juli1924 – 8 juni 2010)

    Rinse Reeling Brouwer

9. Joodse en Palestijnse tranen

    Een boekbespreking door Wilken Veen

10. Manna en mandarijnen

     Wilken Veen

11. Heftig

     Albert Slaats

12. Vakliteratuur bij Narratio