Oecumenisch denkplatform voor hartstochtelijke en maatschappelijk betrokken theologie. Ook op twitter en facebook

Ophef nr. 2 2011 | Bidden

Ophef 2011 2Redactioneel

 

Een Ophef over bidden! Komt het toch nog goed met dat radicale clubje! Wie weet. Neemt en leest en oordeelt vervolgens! Indachtig het werk van onze leermeester Bert ter Schegget weten we dat bidden de innigste vorm van verzet is. We bidden van ons af, want het zit ons hoog, zoals het toegaat in onze wereld en we bidden het naar ons toe, want terwijl we bidden bezinnen we ons al op de vraag, wat eraan gedaan zou kunnen worden. Bidden als vorm van verzet. Toen we dat zeiden, moesten we denken aan het Politiek Avondgebed zoals dat door Dorothee Sölle en haar medestanders (m/v) werd gepraktiseerd in Keulen aan het eind van de jaren zestig. Helaas, Dorothee Sölle is in 2003 overleden en haar konden we er niet meer naar vragen. Maar haar vaste kompaan uit die dagen en haar latere echtgenoot Fulbert Steffensky, die leeft nog en is emeritus hoogleraar in Hamburg. Hem konden we natuurlijk wel vragen om een herinnering aan het Politisches Nachtgebet van destijds. Nu kun je over Steffensky heel veel informatie vinden op het internet, maar een mailadres zoek je daar tevergeefs. Via, via probeerde ik dat adres te achterhalen en ondertussen vond ik heel veel informatie op het internet, ook een prachtig artikel over “Bidden in seculiere tijden”, dat ik nog niet eerder in een publicatie had gezien en dat in ieder geval nooit eerder in het Nederlands was vertaald. Toen ik uiteindelijk het mailadres van Steffensky had gekregen (Dick Boer, bedankt voor je hulp), mailde ik hem of hij wellicht iets wilde schrijven over het Politieke Avondgebed en of wij eventueel zijn artikel over het bidden in seculiere tijden mochten publiceren. Vrijwel per omgaande reageerde Steffensky met zijn volledige instemming en aangehecht stuurde hij een artikel over het Avondgebed, dat hij kennelijk al eerder had geschreven. Ik vind het beide heel mooie artikelen, geschreven in een prachtig, bijna poëtisch Duits, dat ik helaas geweld aan moest doen door het in het Nederlands te vertalen. Ik hoop dat er nog iets van de schoonheid van zijn taalgebruik terug te vinden is. En zo was Fulbert Steffensky (geb. 1933) opeens hofleverancier voor dit nummer.

We hadden nog veel meer artikelen in gedachten, die helaas niet allemaal gerealiseerd konden worden. Wel schreef Dodo van Uden voor ons een bijdrage over bidden in het Jodendom. Een aansprekend verhaal met mooie voorbeelden, zoals we die kennen uit de kringen van de Folkertsma-stichting, die overigens tegenwoordig de Pardes-stichting heet en niet meer in Hilversum, maar in Amsterdam aan het Rapenburg gevestigd is.

Tiers Bakker bespreekt opnieuw een tweetal nieuwe filosofische publicaties en die heeft hij speciaal gezocht bij dit thema “Het verzet van het gebed”.

Cees van Veelen is justitie-predikant en als zodanig de pastor voor degenen die opgesloten worden in het kader van de vreemdelingendetentie. Samen met één van de vrijwilligers uit zijn werk, Aad Jesse, schreef hij een artikel over hoe bidden werkt in deze praktijk. Er wordt veel gebeden binnen die muren en het is ook hard nodig dat voor ze gebeden en geknokt wordt!

In dit nummer en in het kader van dit thema had het prijswinnende essay van Hanneke van der Korst over de vrouwengevangenis natuurlijk ook heel goed gepast, maar dat hadden we al opgenomen in de vorige Ophef.

Zo was dit thema-nummer wat kleiner dan gedacht en dat gaf ons de gelegenheid om het erudiete artikel van Jochem Abbes over Moses Mendelssohn op te nemen, dat hij ons spontaan had toegezonden, omdat hij meende dat Ophef een goede plek was om dat verhaal over Mendelssohn en Lavater te publiceren. En inderdaad, de items als Jodendom en Verlichting maken het waarschijnlijk voor veel van jullie als lezers heel interessant. Graag zeg ik nog eens met nadruk, dat we heel blij zijn met wat ons op deze wijze wordt toegestuurd. We kunnen vanzelfsprekend niet op voorhand toezeggen, dat we alles zullen plaatsen wat ons wordt aangeboden, maar laat u daardoor niet weerhouden!

Op 21 april overleed op negentigjarige leeftijd Catharina Halkes. In veel artikelen, die naar aanleiding van haar overlijden verschenen, werd zij aangeduid als “kerkmoeder”. Ze was jarenlang het boegbeeld van de feministische theologie en van 1983 tot 1986 de eerste hoogleraar feministische theologie in Nederland. In de door VTM in samenwerking met Narratio uitgegeven serie boekje over belangrijke theologen (m/v) schreef Sieth Delhaas in 2005 het deeltje over Halkes: Voortgestuwd in de tijd. De intenties van Catharina J.M. Halkes, volgens mij is het nog leverbaar! Maaike de Haardt gaf ons toestemming om het In Memoriam dat zij uitsprak bij de uitvaart van Tine Halkes, op te nemen. Daar zijn we blij mee.

En dan zijn er als altijd de columns van Johannes Diepersloot en Albert Slaats. Ik ben daarvoor dit keer extra dankbaar, omdat ik verzuimd had aan hen door te geven, dat de kopijsluiting voor dit nummer niet op 15 juni (zoals vorig jaar) maar al op 1 juni was. Zo moesten ze op stel en sprong, binnen twee dagen na mijn herinnering een stukje inleveren. De kwaliteit is er niet minder om. Tenslotte schreef ik zelf nog iets over een aantal spannende boeken die recent zijn verschenen. Het thema voor 2011-3 is “Vrijheid”. Vrijheid van en vrijheid voor (een precieze titel moet nog vastgesteld worden), maar we zijn als altijd blij met uw bijdrage. Namens de redactie wens ik jullie een goede vakantie (een dikke honderd gram zo’n Ophef, dat moet nog passen),

 

Wilken Veen

Inhoud

1. Redactioneel

    Wilken Veen

2. Het politieke avondgebed in Keulen

    Fulbert Steffensky

3. Gezegend U Eeuwige

    Dodo van Uden

4. Het verzet van het gebed

    Tiers Bakker

5. Bidden in seculiere tijden

    Fulbert Steffensky

6. …zwerfVUIL…

7. Bidden in de vreemdelingendetentie

    Cees van Veelen en Aad Jesse

8. In Memoriam Catharina Halkes

    Maaike de Haardt

9. De Verlichtingsfilosofie van Moses Mendelssohn

   Jochem Abbes

10. Nieuwe boeken

     Wilken Veen

11. Heftig

     Albert Slaats

12. Vakliteratuur bij Narratio