Oecumenisch denkplatform voor hartstochtelijke en maatschappelijk betrokken theologie. Ook op twitter en facebook

Ophef nr. 2 2012 Taal en Taligheid

Redactioneel

 

Taal en taligheid, een thema zo breed als de wereld. Bijna alles heeft met taal te maken. Er is het bekende spotje op de televisie, dat vertelt wat geld allemaal kan doen, welnu, dat alles kan taal ook, en nog meer. Toch is het goed om jezelf de vraag te stellen hoe taal fungeert in onze context van theologie en maatschappij.

Rieke Mes, werkzaam in de geestelijke gezondheidszorg, schrijft over de mogelijkheden en onmogelijkheden van taal in haar praktijk maar heeft ook weet van andere, non-verbale taal, de kunst van het luisteren (ook als het niet naar begrijpelijke taal is), gevoelens uitdrukken met een gebaar of een ritueel, de taal van de muziek. Je kunt in heel veel talen communiceren, is haar conclusie. Natuurlijk, als theologen het hebben over taal, dan gaat het ook over de taal van de bijbel. En als we het hebben over die taal, dan hebben we het als vanzelf ook over vertalen, want de taal van de bijbel is niet onze taal. In wat voor taal is de bijbel geschreven? Is dat de omgangstaal, zoals die tig jaar geleden in Israël werd gesproken? Klaas Smelik denkt van niet en maakt dat duidelijk in zijn artikel “Bijbeltaal en mensentaal”.

Mensentaal is niet zo maar taal van mensen. Er is taal van machthebbers en onderworpenen, van volwassenen en kinderen, van mannen en vrouwen, en die taal drukt dus iets uit van de daarmee verbonden machtsverhoudingen. Tea Rienksma schrijft over mannenpraat en vrouwentaal. De formulering van de titel is tegelijk een statement, taal is nooit neutraal.

En dan nog eens bijbeltaal. De meest verrassende vertaling van de afgelopen tijd is zonder twijfel de Naardense Bijbel van Piet Oussoren. Een concordante vertaling, die rekening houdt met de structuur en de eigen aard van de taal waarin de Bijbel geschreven is. Daarover (en tussendoor over nog heel veel meer) schrijft Theo van Willigenburg.

Naast het thema is er nog heel veel meer. Regelmatig wordt ons gevraagd, waarom staan er geen exegeses meer in de Ophef? Ja, waarom? Zelf hadden we op een gegeven moment het idee, dat het te plichtmatig was en dat de exegeses vaak niet meer verrassend nieuw waren, maar voortborduurden op vernieuwingen uit voorgaande periodes. Maar we hebben weer een exegese in deze Ophef. Zelf ben ik er erg blij mee. Het lijkt in niets op de exegeses, zoals die eerder in Ophef stonden; het is een verrassend en persoonlijk verhaal van onze nieuwe redacteur Bart Vijfvinkel over de genezing van een bezetene bij Marcus.

Erik Borgman schreef in Concilium een mooi artikel over onze neoliberale economie. Wij dachten (als het anders is horen we het graag) dat het maar een klein aantal Opheflezers is, dat ook Concilium leest en Bart Vijfvinkel vertaalde het oorspronkelijk in het Engels geschreven stuk in het Nederlands.

Marcel Krutzen, theoloog en reclasseringswerker in Maastricht stuurde ons een boeiende bijdrage over Hugenholtz, een rode dominee die rond 1900 actief was en zich heeft ingezet voor de reclassering. Hoewel het beter had gepast in ons vorige nummer over politiek op en onder de kansel, nemen we het graag op.

Marino Camarasa dacht na over de ethiek van Bonhoeffer naar aanleiding van de verschijning van de eerste Nederlandstalige uitgave daarvan. Daarnaast waren er ook nog een heel stel boeken, waaraan uw hoofdredacteur niet heeft meegewerkt en die hij dus zelf kon bespreken in de rubriek Nieuwe Boeken. Zwerfvuil en Heftig, onze vaste columns, completeren deze Ophef.

Het volgende nummer, kopijsluiting 10 september, zal verslag doen van de studiedag “wijzer worden van de crisis”, die op 16 juni werd gehouden en de beide lezingen van die studiedag opnemen en wellicht nog een aantal andere artikelen over de crisis en de verkiezingen, die dan al weer voor de deur staan. Tenslotte, de ledenvergadering van 16 juni heeft voor het achtste opeenvolgende jaar besloten de contributie en abonnementsprijs niet te verhogen. Op elk verschijnend exemplaar van Ophef wordt ongeveer twee euro toegelegd. Wie met ons hoopt dat onze kas niet te snel slinkt en Ophef nog gedurende een heel aantal jaren kan verschijnen, wordt van harte uitgenodigd een (voor de fiscus aftrekbare!) donatie te doen aan de VTM op giro p91003 van de VTM te Gouda. Rest mij u een goede zomer(vakantie) te wensen.

 

Wilken Veen

 

Inhoud

1. Redactioneel

    Wilken Veen

2. Communiceren in vele talen

    Rieke Mes

3. Bijbeltaal en mensentaal

    Klaas A.D. Smelik

4. Vrouwentaal en mannenpraat in de kerk

    Tea G. Rienksma

5. Taal en Taligheid in de Naardense Bijbel

    Theo van Willigenburg

6. De genezing van een bezetene

    Bart Vijfvinkel

7. De Kapitalistische economie en de god van de naastenliefde

    Erik Borgman

8. Zwerfvuil

   Johannes Diepersloot

9. F.W.N. Hugenholtz (1868-1924), een politicus met reclasseringshart

   Marcel Krutzen

10. Bonhoeffers ‘unvollendete’ ethiek

     Marino Camarasa

11. Nieuwe boeken

     Wilken Veen

12. Heftig

    Albert Slaats

13. Vakliteratuur bij Narratio