Oecumenisch denkplatform voor hartstochtelijke en maatschappelijk betrokken theologie. Ook op twitter en facebook

Ophef nr. 3 2016 Islam

ophef 3 2016Redactioneel

 

Een themanummer over Islam. Inderdaad buitengewoon actueel, trendy bijna, maar toch ook weer niet! Want waar het inmiddels vrij algemeen gebruik is om af te geven op de Islam en het vooral (of soms zelfs uitsluitend) te hebben over bepaalde (ja, toegegeven, erg gevaarlijke) uitwassen daarvan, doen wij daar niet aan mee. Wij bespreken, zonder aan de problemen voorbij te gaan, de Islam als een wereldgodsdienst (als godsdienst van het boek verwant aan jodendom en christendom) met anderhalf miljard gelovigen, waarvan het overgrote deel (net als alle andere mensen in de wereld) in rust en vrede wil leven.

Het eerste en (toevallig ook) het laatste woord in dit themagedeelte is voor Anton Wessels. Hij studeerde en doceerde in de zestiger en zeventiger jaren in Cairo en Beiroet en was vanaf 1978 tot aan zijn emeritaat in 2002 hoogleraar Godsdienstwetenschappen (in het bijzonder van de Islam) aan de Theologische faculteit van de V.U. Hoewel hij misschien wel de grootste Nederlandse Islamkenner is, zal men hem nooit in die hoedanigheid aantreffen in praatprogramma’s over dit onderwerp, want Anton spreekt over ‘de moslimse naaste’ en heeft als goed gereformeerde jongen geleerd, dat hij zijn naaste moet liefhebben. In het laatste nummer van de vorige jaargang besprak Dick Boer het laatste boek van Wessels en stelde hem een aantal indringende vragen. Toen wij ervoor gekozen hadden een Islam-special te maken, herinnerden wij ons dat en vroegen Anton op die vragen te reageren. Anton zag er aanleiding in om uitvoerig uiteen te zetten waaruit zijn betrokkenheid bij de Islam bestaat. Te uitvoerig! We besloten met toestemming van de auteur zijn verhaal in tweeën te knippen en u mag het tweede deel dan ook in de volgende Ophef verwachten. Als afsluiting van het themagedeelte bespreekt Wessels de meest recente Koran-vertaling, die van Eduard Verhoef.

De roots van onze eindredacteur Bart Vijfvinkel liggen voor een deel in Indonesië en Indonesië is het land met de meeste moslims als inwoner. Dat betekent dat het Koninkrijk der Nederlanden ooit het koninkrijk met de meesten moslims als onderdaan was, maar dat heeft er niet toe geleid, dat in Nederland meer Islam werd gestudeerd dan in andere landen. De gemiddelde Nederlander heeft (en dat is jammer) nog nooit een letter in de Koran gelezen. Een mazzeltje voor de man wiens naam in dit blad niet genoemd wordt, omdat hij nu dus ongecontroleerd allerlei leugens over dat boek kan verkondigen. Bart schrijft over de Islam in het land van zijn grootouders.

Geen Islam-nummer zonder een moslim aan het woord. We zijn erg blij dat Mohamed Ajouaou, docent Islam aan de V.U., een bijdrage wilde leveren. Hij heeft het over de secularisering binnen de Islam (die zich anders ontwikkelt dan binnen het christendom) die niet afgedwongen kan worden.

En dan is er de praktijk van de ontmoetingen en (geloofs)gesprekken tussen christenen en moslims, die niet altijd even gemakkelijk verlopen. Zelf bewaar ik overigens goede herinneringen aan de periode dat ik voorzitter van de raad van kerken in Amsterdam-Noord was. In die tijd hield ik ook een inleiding over Kerk en Staat tijdens een iftar-maaltijd in aanwezigheid van Cohen en Aboutaleb en onderhield goede contacten met de Moskeevereniging onder leiding van Aissa Zanzen, inmiddels in Den Haag als medewerker van Ahmed Marcouch (die voor hem leiding gaf aan diezelfde moskeevereniging). Tineke van Lente beschrijft die ontmoetingen in Hoorn, een proces van vallen en opstaan.

Onze redacteur Tiers Bakker heeft – zoals zo vaak – weer een nieuwe Franse filosoof ontdekt. Hij heet Liogier en schreef een interessant verhaal over de mythe van de islamisering. Gelukkig leest Tiers dat allemaal en kan hij er voor ons over schrijven, want ik ben vast niet de enige die niet zo gemakkelijk als Tiers Frans leest.

Hans-Dirk van Hoogstraten schrijft over de “Suspension of disbelieve”, de opschorting van ongeloof. We zijn wel geneigd om als moderne mensen afstand te nemen van allerlei traditionele of godsdienstige opvattingen, maar soms moeten we dat even opschorten om ons te laten betrekken in de achtergronden van die opvattingen. Dat gaat natuurlijk niet alleen over de Islam, maar wel ook over die Islam en dat wordt door Van Hoogstraten ook geëxpliciteerd.

Zoals gezegd, als afsluiting van dit themagedeelte de bespreking door Anton Wessels van de door Skandalon uitgegeven nieuwe vertaling van de Koran door Eduard Verhoef.

Naast het themagedeelte zijn er als altijd de vaste rubrieken: Het Zwerfvuil van Johannes Diepersloot, mijn boekenrubriek (’t was zomertijd, dus ik beperk me tot drie boeken), “Theologie en Maatschappij” van onze voorzitter Harry Pals en natuurlijk een HEFTIG, zoals zo vaak van Bart Vijfvinkel, die als steeds ook tekent voor de illustraties en (samen met Anneke Streng van Narratio) de opmaak.

Gelukkig is er altijd wat ruimte naast het themagedeelte voor mooie artikelen, die daar los van staan. Dat is in de eerste plaats het artikel van Marcel Poorthuis (ook thuis in de islam, maar dit keer in ander verband) over de vroege (1934) notities van Levinas over het nationaalsocialisme. Het artikel lag al even op de plank, maar gelukkig was er nu plaats, want het verdient gelezen te worden.

Zoals u sinds de vorige Ophef weet is onze poëzie-man Wessel ten Boom begonnen aan een serie over “Dichters na de dood van God”. Dit keer het vervolg op zijn verhaal over Rainer Maria Rilke en er zit nog meer in het vat. Ik ken de verhalen, omdat Wessel ze eerder dit jaar hield op ons Amsterdams Leerhuis, maar ik zie ernaar uit ze op schrift te zien en na te kunnen lezen (over Pessoa en Nijhoff!).

Als alles goed gaat ligt deze Ophef nog net voor het eind van de maand bij jullie op de mat. Dat zou betekenen dat ik jullie nog net (al doet onze voorzitter dat ook al) herinneren kan aan de ledenvergadering (13.15-14.00) en studiemiddag (14.00-16.30) op vrijdag 30 september in het gebouw van de EUG, Oudegracht 33 te Utrecht. De ledenvergadering is speciaal voor leden, maar voor de studiemiddag kun je vriend(inn)en en collega’s meenemen, graag zelfs.

Hopelijk tot dan en in alle gevallen veel leesplezier gewenst,

 

Wilken Veen

 

 

Inhoud:

 

1.   Redactioneel

      Wilken Veen

2.   Bijbel en Koran samen lezen?

      Anton Wessels

3.   Islam in Indonesië

      Bart Vijfvinkel

4.   Een geforceerde secularisatie werkt niet

      Mohammed Ajouaou

5.   Contact met moslims in de praktijk: wil je tolerant zijn?

      Tineke van Lente-Griffioen

6.   De mythe van de islamisering

      Tiers Bakker

7.   Suspension of Disbelief

      Hans Dirk van Hoogstraten

8.   De Koran – Heilig Boek van de Islam

      Een bespreking door Anton Wessels

9.   …zwerfVUIL…

      Johannes Diepersloot

10. Het nazisme en de religieuze tegenkrachten

      Marcel Poorthuis

11. Zu den Sachen selbst – Rilke na de dood van God (2)

      Wessel ten Boom

12. Nieuwe boeken

      Wilken Veen

13. Theologie en maatschappij

      Harry Pals

14. Heftig

      Bart Vijfvinkel

15. Vakliteratuur bij Narratio