Oecumenisch denkplatform voor hartstochtelijke en maatschappelijk betrokken theologie. Ook op twitter en facebook

Ophef nr. 4 1996 Friedrich Wilhelm Marquardt

Ophef 1996 4Redactioneel

 

Op 27 september jl. hield Prof. Dr. Friedrich-Wilhelm Marquardt (systematisch theoloog uit Berlijn) een gastcollege aan de Theologische Faculteit van de Universiteit van Amsterdam, en was derhalve een week in het land. Ophef besteedt door middel van dit Marquardt-Ophef-Themanummer aandacht aan dit bezoek en het werk van deze voor Ophef lezers niet meer onbekende theoloog. Het leek ons een goede zaak om, nu de kans zich voordeed, een apart nummer aan hem te wijden, waarin hij zelf aan het woord zou kunnen komen en vanuit verschillende invalshoeken zijn werk zou worden belicht dan wel van commentaar en toelichting voorzien. We zijn dan ook blij dat we, naast de tekst van het gastcollege dat Marquardt gaf, die vertaald werd door Dick Boer, hier alle vier de lezingen kunnen publiceren die werden gehouden op de studiedag die door de Theologische Faculteit van de Universiteit van Amsterdam rondom zijn dogmatiek georganiseerd werd, on de naam Eerst de Jood en dan de Griek. Helaas kunnen we nog niet beschikken over een uitgebreide reactie, die Marquardt nog wilde schrijven. Deze is ons toegezegd, en zal in één van de komende nummers van Ophef verschijnen. Wellicht een goede reden voor hen die nog geen abonnee zijn en toch wel nieuwsgierig naar hoe het voortgaat in het theologisch debat omtrent Marquardt, maar ook omtrent andere denkers over theologie in deze (wellicht wat) àtheologische tijd, deze omissie goed te maken.

U vindt in dit nummer, rondom de studiedag:

  • als een soort Vooraf een leeswijzer, een Bladwijzer bij Marquardts (dogmatische) werk
  • Een Inleiding op de dogmatiek van Marquardt. Coen Wessel schetst als introductie de beweegreden en reikwijdte van Marquardt om als Duits theoloog na Auschwitz een dogmatiek te schrijven, en laat tot slot zien hoe ook de ‘Amsterdamse beoefening van theologie’(aan de Universiteit van Amsterdam) gebaat zou zijn bij het werk van deze theoloog, dat de kaders van ‘de’dogmatiek’ doet springen.
  • Victor Kal stelt in Een universele halacha? Marquardt, Levinas en het joodse particularisme vragen bij de poging van Marquardt zich als christelijk theoloog te oriënteren op het Jodendom, met bijv. zijn noachidische geboden. Blijft de jood wel een ander, als men aan de jood zijn particularisme voorbijgaat?
  • In Niet het laatste woord – over Marquardts (anti-)escgatologie laat Rinse Reeling Brouwer zien hoe de afwijking van de dogmatiek van Marquardt t.o.v. de gebruikelijke dogmatische rangschikkingen de uitdrukking is van de hoop om van God nog een laatste woord te mogen verwachten.
  • Peter Tomson noteert in zijn bijdrage De historische kritiek, de dogmatiek en de rabbijnse literatuur enkele uitvoerige en weldoordachte kritische responsies bij het oeuvre van Marquardt.
  • Het gastcollege van Friedrich-Wilhelm Marquardt zelf, dat de dag afsloot en de titel droeg Uit de werkplaats. Hierin heeft Marquardt in beknopte vorm een overzicht en motivering van zijn tot nu toe zes verschenen banden, en wordt al vast het een en ander gezegd over de zevende, laatste en nog te verschijnen band.

Verder treft u in dit nummer aan:

  • Op 25 september had er in het Giordano Brunohuis in Utrecht een door de VTM georganiseerd gesprek met Marquardt plaats over zijn boek uit 1972 Theologie und Sozialismus. Das Beispiel Karl Barths. Wij spraken, ik mag wel zeggen, op zeer levendige wijze over de actualiteit van socialisme, de verloren kansen ervan en de nieuwe hoop erop. Han Dijk, lid van een theologische leesgroep die de linkse Marquardt niet vergeten wil, maakte een verslag: Marquardt is socialis gebleven, en wel voor wie er niet bij kon zijn. Hoe links is de dogmaticus Marquardt? Welaan, nogal.
  • God is licht. God is zwaar is een nieuw deel van de voortgaande lezing van de dogmatiek van Marquardt die in OPHEF plaats heeft (gehad) van mijn hand. Ik behandel paragraaf zeven van de derde band eschatologie: het laatste oordeel en eeuwig leven na Auschwitz. Het is wellicht, naar ik hoop, een klankbord voor de andere in dit nummer opgenomen artikelen. Deze ‘lezing’ wordt denkelijk voortgezet in 1997, tot en met de laatste band van Marquardts werk.

Wij wensen u veel leesplezier in de geduchte decembermaanden en in die van het nieuwe jaar. Voor alle trouwe lezers en lezeressen: voor wie dit nummer van OPHEF misschien toch iets te veel lees ‘plezier’ (want veel vragend) is – en wij kunnen on dat voorstellen -, vergeet niet het prikbord en de aankondiging van de studiedag op 11 januari rondom Rudi van Roon. En dit tot troost: in begin 1997 zijn we er weer, met ons volgend nummer. Over het langzame leven.

Tot in 1997. ZO Ophef leeft en wil.

 

De themaredactie voor dit nummer bestond uit Dick Boer, Wessel ten Boom en Hans Peter Gramberg

 

Inhoud

1.   Redactioneel

      Dick Boer, Wessel ten Boom, Hans Peter Gramberg

2.   Bladwijzer

      Wessel ten Boom

3.   Inleiding op de dogmatiek van Marquardt

      Coen Wessel

4.   Een universele halacha?

      Victor Kal

5.   Niet het laatste woord

      Rinse Reeling Brouwer

6.   De historische kritiek, de dogmatiek en de rabbijnse literatuur

      Peter Tomson

7.   Uit de werkplaats

      Friedrich-Wilhelm Marquardt

8.   Marquardt is socialist gebleven

      Han Dijk

9.   God is licht. God is zwaar

      Wessel ten Boom

10. Prikbord