Oecumenisch denkplatform voor hartstochtelijke en maatschappelijk betrokken theologie. Ook op twitter en facebook

Ophef nr. 4 2015 Andere tijden…

ophef 4 2015

Redactioneel

 

We wilden een nummer maken over “de toekomst van de kerk”. Dat is niet helemaal gelukt. Enerzijds omdat we over het thema minder bijdragen binnenkregen dan we gehoopt hadden, anderzijds vanwege de actualiteit, de aanslagen in Parijs en de gigantische stroom vluchtelingen, die op de vlucht voor IS en/of Assad naar Europa komen. We vonden dat we daar niet aan voorbij konden. Het is nu een combi geworden. We plaatsen natuurlijk de binnengekomen artikelen over de kerk, maar ook de actuele bijdrages en als altijd een heel aantal andere artikelen, waarvan we hopen, dat jullie ze interessant vinden.
Aanleiding om een themanummer te willen maken over de toekomst van de kerk, was de door de scriba van de PKN, Arjan Plaisier, opgestelde, en inmiddels door de synode goedgekeurde, nota ‘Kerk 2025: Waar een Woord is, is een weg’. Bovendien was er naar aanleiding van die nota het grote interview met Plaisier in Trouw, waarin hij opmerkelijke en vernieuwende opmerkingen deed, die menigeen deden verzuchten: “Had ie dat niet kunnen zeggen toen hij aantrad, in plaats van nu hij weggaat en het zelf niet meer hoeft uit te voeren.”
De redactie besloot om twee oud-redactieleden, die wij zelf aanduiden als onze buitenlandse correspondenten, Anne Kooi, die nu predikante is in Brussel, en Ilona Fritz, die terug is gegaan naar Duitsland, maar vele jaren zelf in het bestuur van de synode heeft gezeten en president was van de Lutherse synode ten tijde van de totstandkoming van de PKN, te vragen op de nota te reageren. Ook over de noodzakelijke vernieuwing van de kerk (maar van voor de nota van Plaisier) gaat de inleiding, die Chris Mataheru hield op een vergadering van predikanten in Hoorn. U mag het desgewenst ook lezen als een exegese van het verhaal van Zacheüs. Wij verwelkomen Chris graag bij zijn eerste artikel in Ophef!
Bij het afscheid van een vriend in Hamburg hield Dick Boer een toespraak over het Bijbelse verlangen ‘om rustig te kunnen leven’. We drukten die graag in een Nederlandse vertaling af. In die titel klinkt al iets door van wat ons in deze dagen zo bezig houdt. Zelf moest ik negen dagen na de aanslagen – het was de laatste zondag van het kerkelijk jaar – preken in Amsterdam. Op het rooster stonden de apocalyptische teksten uit Sefanja en Marcus. Toen moest het natuurlijk wel gaan over wat ons allemaal bezighield. Ook die preek is opgenomen. In het leerhuis waarvan ik de predikant ben, hielden we een serie over de “vier kardinale deugden” (Iustitia, Prudentia, Temperantia en Fortitudo). We probeerden daarin op zoek te gaan naar de actuele betekenis van die deugden. In het kader daarvan hadden we Ophefredacteur en medewerker van de Groene Amsterdammer, Tiers Bakker, gevraagd om een inleiding te houden over temperantia, want – zo dachten wij in onze onwetendheid – als er ergens terughoudendheid vereist is dan wel ten aanzien van de moderne media. Tiers bleek het daar volstrekt niet mee eens (daar gaat je programma), maar hield wel een spannend verhaal over “matigheid en media”, waarin hij uitlegde waarom hij het er niet mee eens was. In ons vorige nummer kondigden wij de presentatie aan van het boekje over Gollwitzer, dat door Andreas Pangritz, hoogleraar systematische theologie in Bonn, was geschreven en door Dick Boer vertaald. We plaatsen nu de inleiding, die de auteur bij deze presentatie hield.
In elk bedrijf loopt tegenwoordig wel een ‘goeroe’ rond, die het personeel moet vertellen, hoe geweldig het allemaal gaat en – helaas – ik tref ze ook aan in onze kerken. Tegen deze happy-clapping in houdt Wessel ten Boom een pleidooi voor droefheid en bespreekt in dat kader gedichten van Nelly Sachs. Hanneke van der Korst bezocht een conferentie over feministische theologie op Kreta en schreef er een column over en Bart Vijfvinkel, onze eindredacteur die daarnaast ook predikant van Assendelft is, schrijft over de opvang van vluchtelingen in Zaandam. En dan nog een tweede artikel van Dick, dat wij vanwege de actualiteit absoluut ook in dit nummer wilden plaatsen. Eind november werd het laatste boek van Anton Wessels gepresenteerd. Anton Wessels, emeritus-hoogleraar in de godsdienstwetenschappen en m.i. één van de grootste maar minst gewaardeerde islam-kenners in ons land, vecht al bijna zijn hele leven voor meer begrip tussen joden, christenen en moslims. Hun geschriften, die een grote onderlinge samenhang vertonen, worden vaak gebruikt om tegenstellingen op te kloppen, maar zouden volgens Wessels juist kunnen dienen om elkaar beter te leren begrijpen en conflicten te overwinnen. U begrijpt, een verademing in deze tijd! Dick hield een inleiding bij die gelegenheid en die drukken we graag af.
Bart Vijfvinkel bespreekt het boek Geloven tegen beter weten in van Wil van den Bercken en ik bespreek (veel minder uitvoerig) zes recent verschenen boeken in mijn rubriek ‘Nieuwe boeken’. Na de inmiddels al bijna traditie geworden column van onze voorzitter Harry Pals, dit keer geen Heftig als afsluiting, maar een gedicht van Bas van den Berg.
Als u gedichten, artikelen, overwegingen in wilt sturen, dan zijn we daar blij mee. We kunnen niet beloven dat alles geplaatst wordt, maar we zullen het serieus bekijken.
We naderen het einde van het jaar 2015. Het was in veel opzichten niet het mooiste jaar dat we meemaakten, maar na het einde komt er Goddank steeds weer een nieuw begin en een nieuwe kans. In dat licht wens ik u namens de redactie een gelukkig kerstfeest en een gezegend (ik zei altijd ‘strijdbaar’, maar dat komt met alle onterechte strijdbaarheid en verlangen om – citaat van een staatshoofd – zo veel mogelijk schade toe te brengen, niet meer uit mijn pen) 2016.

Wilken Veen

 

Inhoud
1.   Redactioneel

      Wilken Veen
2.   De protestantse kerk over tien jaar en de weg daarnaartoe

      Anne Kooi
3.   Ieder voor zich, en soms met elkaar

      Ilona Fritz
4.   Wat is er met de kerk aan de hand?

      Chris Mataheru
5.   Rustig kunnen leven

      Dick Boer
6.   Het einde is het einde niet

      Wilken Veen
7.   Matigheid en media

      Tiers Bakker
8.   Over Helmut Gollwitzer

      Andreas Pangritz
9.   Een pleidooi voor droefheid

      Wessel ten Boom
10.  Nog steeds!

       Hanneke van der Korst
11. ‘Het is geen vraag; als zij komen moeten wij er voor hen zijn’

       Bart Vijfvinkel
12. ‘’t Is een vreemdeling zeker’

       Dick Boer
13. …zwerfVUIL…

      Johannes Diepersloot
14. Geloven tegen beter weten in

      Een boekbespreking door Bart Vijfvinkel
15. Nieuwe Boeken

      Wilken Veen
16. Kijken over de grens

      Leen van den Herik
17. Theologie en maatschappij

      Harry Pals
18. Charkov en Donetsk
19. Vakliteratuur bij Narratio