Oecumenisch denkplatform voor hartstochtelijke en maatschappelijk betrokken theologie.

Agenda

*** Onder ‘Agenda’ vindt u het programma en de praktische informatie van komend theologisch beraad in de vorm van symposia, lezingen, debatten en studiebijeenkomsten over theologische onderwerpen die maatschappelijke relevantie hebben dan wel over maatschappelijke vraagstukken die om een theologische bemoeienis vragen.

 

====================

Symposium over biografie en theologie van Miskotte.

 

Waar het op aankomt – K.H. Miskotte in zijn tijd. // Symposium over biografie en theologie van K.H Miskotte.

 

Symposium over biografie en theologie van K.H Miskotte.
Met prof. dr. Jan Bank:
De branding rond Miskotte – over de maatschappelijke en culturele uitdagingen waaraan Miskotte zich spiegelde.
dr. Marc de Kesel: Religieuze contrareligie – reflecties in het spoor van Miskotte.
dr. Herman de Liagre Böhl: Miskotte in de moderne biografie.
prof. dr. Rinse Reeling Brouwer: Eerst christen, daarna pas Nederlander – een weerbarstige erfenis.


Donderdag 16 maart 2017, 13.30 – 16.30 uur (inloop vanaf 13 uur). Borrel na.
De Nieuwe Poort, Claude Debussylaan 2, Amsterdam (bij station Amsterdam-Zuid).
Aanmelding per e-mail aan de secretaris van de Miskotte Stichting:
zinvol@online.nl
Deelname: € 20, vooraf te voldoen via IBAN NL71INGB0001692944 of (cash) bij binnenkomst.

 

Toelichting:
Boeken, artikelen, brochures en preken van Miskotte. Generaties theologen en geïnteresseerde kerkgangers hebben zich erdoor aangesproken en geïnspireerd gevoeld en geweten. En waar de bundeling en annotatie ervan in het Verzameld Werk hieraan verdieping en vervolg gaf, is dit nu temeer het geval bij de verschijning van de biografie Miskotte. Theoloog in de branding, 1894 – 1976, van Herman de Liagre Böhl. Inmiddels is het boek positief onthaald in kranten en tijdschriften. De belangstelling blijkt breed en de waardering algemeen. Verrassing en bewondering toonzetten de meeste van de reacties. Er is al een derde druk verschenen!

Alle aanleiding voor het bestuur van de Dr. K.H. Miskotte Stichting om een klein symposium te organiseren naar aanleiding van het verschijnen van de biografie. Hierbij willen ons mee laten leiden door de meerwaarde die deze biografie aan het verstaan en verwerken van Miskottes oeuvre kan geven. Wat kunnen we leren van zijn werk, en daarbinnen van zijn drijfveren, afwegingen en worstelingen, nu we nóg meer weten van zijn leven? En wat brengt het ons verder in ons theologiseren nu we nóg meer inzicht hebben in zijn persoon, alsmede in de gelaagdheid van zijn leefverbanden en in de intensiteit en variëteit van zijn relaties, met mensen en met cultuur en samenleving? Miskotte wist zich geroepen en toegerust om te doen waarop het aankomt. Hij onderging én onderkende de tijdgeest – niet als toeschouwer, maar als gefascineerd deelnemer. Hyperbewust en overgevoelig in de tijd levend wist hij tegelijk zich daarvan te onderscheiden. Zijn vroege ontmaskering van het nazisme, zijn integraal kritische duiding van het Germaanse heidendom, zijn dialectische relatie tot het moderne nihilisme, steeds in het licht van zijn intense verhouding tot het Jodendom – in elke nieuwe maatschappelijke en culturele periode wist hij opnieuw wat er gedaan moet worden. Telkens anders, maar vanuit dezelfde solidariteit.

Enkele elementen hiervan hopen we in het mini-symposium nader op het spoor te komen. Waarop komt het aan, als het erop aankomt?

 

Henk van der Sar

voorzitter bestuur Dr. K.H. Miskotte Stichting

Dr. K.H. Miskotte Stichting, Havikstraat 9, 3514 TL Utrecht
T (030) 2735555, W
www.miskottestichting.nl, E zinvol@online.nl

 

 

 

Beraad over het speelveld van maatschappij-kritische theologie

De Vereniging voor Theologie en Maatschappij wil op 30 september aanstaande een beraad organiseren tussen leden en niet-leden van de VTM over de in- en outs van een maatschappij-kritische theologie in onze getergde tijden.

 

  • — Lees daartoe onderstaand welkoms-woord van de voorzitter.

 

De Vereniging voor Theologie en Maatschappij (VTM) is een al vele jaren bestaande vereniging van maatschappij-kritische theologen (zie www.vtm-web.nl). Zij probeert zich uitdrukkelijk te mengen in de theologische ontwikkelingen, door te kijken waar zij (als vereniging en met haar leden) kennis en expertise kan inbrengen in kerk en samenleving. Er zijn inmiddels al allerlei contacten gelegd met trainings- en onderzoeksinstellingen.

Onlangs is er een themanummer van ons blad Ophef uitgekomen, dat de eerste vruchten hiervan beschrijft. Het themagedeelte bevat 4 artikelen van Greetje Witte-Rang, Herman Ijzerman, Jan Soeteweij en Herman Meijer.

 

Nu willen we op vrijdag 30 september een open studiemiddag beleggen n.a.v. dit themanummer.

De titel wordt zoiets als: Maatschappijkritische theologie – waar gebeurt die? We gaan er van uit dat zo’n theologie er is, dat theologisch geschoolde mensen met o.a. die theologie als instrumentarium de maatschappij analyseren, kritiseren en proberen te veranderen. Dat gebeurt buiten en binnen instituten, buiten en binnen de kerk.

Deelvragen daarbij zijn: Kunnen we de mensen die dat dragen bij elkaar brengen, bemoedigen, bijstaan? Kan de VTM een platform bieden voor deze theologische reflectie? Belangrijke vraag is dan ook: welke bondgenoten zien we hierbij? Trainings- en begeleidingsinstituten, opleidingen, leerhuiscentra. Kunnen we samenwerken aan een theologie die een theologie van de toekomst is, die een weg wijst in een onoverzichtelijke, versplinterde samenleving?

 

We hebben aan één van de schrijvers van het themanummer, Greetje Witte-Rang, gevraagd om de aftrap te verzorgen voor deze middag. Zij zal de analyse van de veranderingen in samenleving en kerk uit haar Ophef-artikel inbrengen en verder uitwerken naar een voorzet voor een gesprek over de plaats en mogelijkheid van kritische theologie. Daarna zullen 2 jongere theologen ieder in ong. 15 minuten reageren met het oog op het gesprek. We hebben Ariaan Baan (geb. 1978 en gepromoveerd op Stanley Hauerwas) daartoe al bereid gevonden. Voor dat gesprek is dan de rest van de middag gereserveerd.

 

Deze studiemiddag is uitdrukkelijk opengesteld voor iedereen, dus ook voor niet-leden van de VTM. Iedereen die geīnteresseerd is in de genoemde vragen is van harte welkom.

De studiemiddag vindt plaats op 30 september in Utrecht, in het pand van de EUG, Oudegracht 33 (op loopafstand van Utrecht CS). We beginnen om 14.00 u. en sluiten af om 16.30 u. Aan de middag zijn geen kosten verbonden.

 

Weet je welkom!

 

Hartelijk gegroet, namens het bestuur van de VTM.

 

Harry Pals

(voorzitter)

 

Een studiemiddag over het temmen van de economische tijger.

 

Theo Salemink publiceerde onlangs het boek “Op de rug van de tijger”, waarin de economische tijger onder een ethisch vergrootglas wordt gelegd: 

 

Het kapitalisme is weleens vergeleken met een wilde rit op de rug van een tijger. De tijger kiest zijn eigen weg en kan ons naar een bestemming brengen die noodlottig is. Maar eraf springen zou nog gevaarlijker zijn. Het enige wat we nog kunnen doen is een beetje temmen en bijsturen.

Dit schrikbeeld schetste de econoom Bob Goudzwaard na de crisis van de jaren tachtig van de vorige eeuw. Hij pleitte voor een ‘economie van het genoeg’. De crisis van 2008 heeft de situatie er niet beter op gemaakt. Ook nu klinken er stemmen om het kapitalisme te temmen en bij te sturen. Economen en politici debatteren over markt en staat, over banken en schulden, over groei en duurzaamheid. Over Griekse schulden en sancties tegen Rusland.

Op de rug van de tijger gaat over de morele dimensies achter deze felle debatten. Op zoek naar antwoorden, gaat Theo Salemink in gesprek met mensen als Milton Friedman, Karl Marx, Thomas van Aquino, Johannes Calvijn, Tariq Ramadan, Boeddha en Franciscus. De conclusie is dat we, hoe moeilijk ook, de tijger moeten zien te temmen. De tijger moet een menselijk gezicht krijgen, een gezicht dat recht doet aan de rechten van alle mensen. Omdat immers alle mensen gelijk en gelijkwaardig zijn en recht hebben op een menswaardig bestaan. Hoe (on)gevoelig is de tijger voor morele verhalen?

 

                 Een Studiemiddag over economie en ethiek

 

Voor Luce dat postinitieel onderwijs en theologische vorming behartigt In de Tilburg School of Catholic Theology was het uitdagend boek van Theo Salemink aanleiding om een studiemiddag te organiseren over economie en ethiek met prikkelende stellingnames van Prof.dr. Herman Noordegraaf [PThU, prof.dr. Sylvester Eijffinger (TiU), dr. Kees de Groot (TST) en de auteur dr. Theo Salemink (TST).

Programma

 
13.30 Inloop en ontvangst
14.00 Referaat dr. Theo Salemink (historicus en theoloog)
14.20 Referaat prof. dr. Herman Noordegraaf (historicus en theoloog)
14.40 Referaat prof. dr. Sylvester Eijffinger (econoom)
15.00 Referaat dr. Kees de Groot (theoloog)
15.20 Pauze
15.40 Ronde met de sprekers o.l.v. de dagvoorzitter James van Lidth de Jeude (oud wethouder van Utrecht, oud burgemeester van Deventer en 40 jaar actief in de PvdA).
16.00 Debat met de zaal o.l.v. dagvoorzitter
16.30 Afsluiting

 

Praktische informatie

Datum: 22/4 2016, 14.00 tot 16.30 uur.

Locatie: Campus Tilburg University, Warandelaan 2, 5037 AB Tilburg: Prismagebouw, zaal PZ 41

Kosten: € 25. Studenten na aanmelding gratis

Opgave: (incl. betaling) via deze pagina.

 

Boekgegevens: Theo Salemink, Op de rug van de tijger. Pleidooi voor een economie met een menselijk gezicht (Valkhof Pers, Nijmegen 2015).

                 Contactgegevens

Correspondenti eadres:

Postbus 80101, 3508 TC Utrecht

Bezoekadres:

Nieuwegracht 61, 3512 LG Utrecht

Telefoon:

013 4663800

Mail:

luce-crc@tilburguniversity.edu.

Voor alle activiteiten geldt een annuleringsregeling.

Wanneer: 22 april 2016 14:00

Einddatum: 22 april 2016 16:30

 

 

Symposium over Gerechtigheid en Geweld

Van de kant van de G.H. ter Schegget Stichting en De Nieuwe Liefde wordt een symposium aangekondigd over ‘Gerechtigheid en Geweld’  op vrijdag 11 december 2015 13.30 – 18.00 u. Lees hieronder welke theologische teksten en theologische woordvoerders ter sprake komen.De pacifistische neiging van onze (naoorlogse) generatie werd altijd de kop ingedrukt met de stelling dat we nog steeds onder Duitse overheersing zouden leven als de Amerikanen c.s. ons niet met gebruik van geweld hadden bevrijd. Tegelijk kun je stellen dat het gebruik van geweld sindsdien nooit iets heeft opgelost. Maar na de protesten tegen de kernwapens rond 1980 is er nauwelijks nog publieke discussie over de morele rechtvaardiging van het gebruik van geweld; de discussies zijn louter politiek en strategisch. In de wereld van vandaag is het van belang om in de theologie en de politiek de ethische discussie over gebruik van geweld te voeren. Geeft de Bergrede een antwoord op de vraag of er sprake kan zijn van gerechtvaardigd geweld en wat is dan het antwoord?

Harry Kuitert schreef in zijn destijds spraakmakende boek Alles is politiek, maar politiek is niet alles, dat de Bergrede politiek volstrekt onbruikbaar is. Dat hangt natuurlijk helemaal af van hoe je die Bergrede leest en interpreteert. Alex van Heusden, Bijbels theoloog en medewerker van De Nieuwe Liefde, zal een exegetische voordracht houden over de vraag, hoe de Bergrede in zijn eigen context verstaan moet worden.

Zowel Bert ter Schegget als Dietrich Bonhoeffer schreven uitvoerige studies over de Bergrede (resp. Nachfolge en Een hart onder de riem) voor hen beiden was de Bergrede een kerntekst voor christelijke en ook politiek ethiek. Wilken Veen, predikant voor leerhuiswerk in Amsterdam en voorzitter van de Ter Schegget-stichting, schreef over beide een boekje in de theologenreeks van VTM (in 2000: Een stap verder dan de kerk over Bonhoeffer en in 2007: De zachtmoedige revolutie over Ter Schegget). In zijn voordracht over “Bert, Bonhoeffer en de Bergrede” zal hij de uitleg van deze twee, door hem zo bewonderde theologen met elkaar vergelijken.

In 1956 schreef Ter Schegget een brief aan het bestuur van Kerk en Vrede waarin hij zich aanmeldde als lid. Hij schreef erbij dat hij geen principieel pacifist was. Als dat een voorwaarde was om lid te worden, dan ging het niet door. Tot zijn verrassing wordt hij geaccepteerd. Bram Grandia, emeritus-predikant van de Keizersgrachtkerk en het IKON-pastoraat en lid van de theologische werkgroep van Kerk en Vrede, zal inzoomen op de positie van ter Schegget als het gaat om kerk, oorlog en vrede. De gemeente van Christus als vredesgemeente. Hij zal pendelen  tussen Karl Barth, G.J. Heering, Ter Schegget,  Hannes de Graaf en Krijn Strijd. De laatste vier waren lid van Kerk en Vrede. De eerste vormt een verhaal apart.

 

Programma

 

13.30 u Ontvangst in de serre 14.00 u Welkomstwoord door Dick Boer, die de bijeenkomst voorzit.

14.10 u Alex van Heusden: De Bergrede, een exegetisch betoog

14.40 u Muzikaal intermezzo door Heiko ter Schegget

14.48 u Wilken Veen: Ter Schegget’s verhouding tot Bonhoeffer (in het licht van de Bergrede)

15.18 u Pauze in de serre. Het pauzedrankje is bij de toegangsprijs inbegrepen.

15.40 u Bram Grandia: Ter Schegget’s relatie tot het vredesvraagstuk

16.10 u Muzikaal intermezzo

16.18 u Paneldiscussie onder leiding van Dick Boer. Het publiek heeft in de pauze vragen kunnen indienen.

16.50 u Afsluiting. Borrel in de serre. Het publiek betaalt de drankjes, de hapjes zijn voor rekening van De Nieuwe Liefde

18.00 u Einde

 

* Symposium Gerechtigheid en Geweld vrijdag 11 december 2015 13.30 – 18.00 u. De Nieuwe Liefde, Da Costakade 104

* De kosten van het symposium bedragen € 12,50 en € 10,00 (CJP/Studenten/Stadspas). U kunt vanaf 1 oktober a.s. uw kaartje kopen via de website van het Nieuwe Liefde Leerhuis: www.nieuweliefdeleerhuis.com. Ook kunt u zich aanmelden bij renata.rotscheid@gmail.com en bij binnenkomst betalen (alleen pinbetalingen)

Helmut Gollwitzer opnieuw toehoren.

 

Wie kent hem nog: Helmut Gollwitzer! In de jaren zestig en zeventig was hij een ikoon van de kritische theologie in Duitsland. In onze VTM-theologenreeks verschijnt dit najaar een boekje over hem, geschreven door een late leerling van hem, Andreas Pangritz, nu hoogleraar systematische theologie in Bonn en vertaald door Dick Boer. Op vrijdag 25 september wordt het boekje gepresenteerd in de Thomaskerk in Amsterdam.

 

Uitnodiging en programma:

 

             DE HEEL ANDERE GOD WIL EEN HEEL ANDERE MAATSCHAPPIJ

             Het levenswerk van Helmut Gollwitzer (1908-1993)

 

 

Toen Karl Barth begin dertiger jaren als hoogleraar in Bonn hoorde, dat zijn student Helmut Gollwitzer staande de internationale had meegezongen, zei hij hem: “Meneer Gollwitzer, u maakt geweldige vorderingen”. Door de jaren heen is Gollwitzer de linksbuiten van het (vaak ernstig verburgerlijkte en gecanoniseerde) Barthianisme in Duitsland gebleven, met als absoluut hoogtepunt zijn boek over de Kapitalistische Revolutie (Duits origineel uit 1974, Nederlandse vertaling uit 1975). In 1976 hield hij de grafrede voor de ‘gezelfmoorde’ terroriste Ulrike Meinhof.

De Duitse theoloog Andreas Pangritz, systematisch theoloog in Bonn en daarmee als het ware zowel een late opvolger van Karl Barth als van Helmut Gollwitzer, die beiden dezelfde positie bekleedden, respectievelijk in de dertiger en in de vijftiger jaren, schreef een prachtig boekje over zijn leermeester. Dick Boer vertaalde het in het Nederlands en de VTM nam het op in haar theologenreeks, waarin eerder o.a. boekjes over Bonhoeffer, Barth, MIskotte en Breukelman verschenen.

 

Op 25 september a.s., om 15.00 uur in de Thomaskerk (Pr. Irenestr. 36) te Amsterdam wordt het boekje feestelijk gepresenteerd

 

Programma:

 

Lezing van de auteur (Prof. dr. Andreas Pangritz) over leven en werk van Gollwitzer.

 

Coreferaat van de vertaler (Dr. Dick Boer)

 

Aanbieding van het eerste exemplaar door de uitgever Leen van der Herik van Narratio.

 

Borrel.

 

 

Studiedag “Paulus onder filosofen”

De wijsgerige afdeling van het Thijmgenootschap hield een studiemiddag met als thema: “Paulus in de moderne filosofie”. Reeds geruime tijd staan de brieven van Paulus in het middelpunt van de belangstelling. Het was in het herfstnummer 3 2014 TvT dat ook het Tijdschrift voor Theologie het themanummer uitbracht: “Geloof als levenshouding / Pistis en ethos bij Paulus en de filosofen”.

 

Uitnodiging: studiedag “Paulus onder filosofen”

Gert-Jan van der Heiden Gebeurtenis en geloof. Levenshouding in de hedendaagse wijsgerige Pauluslectuur Gert-Jan van der Heiden Gert-Jan van der Heiden De brieven van de apostel Paulus mogen zich vandaag de dag in grote wijsgerige belangstelling verheugen. Wat is de inzet van deze filosofische interpretaties van Paulus? In deze voordracht zal ik betogen dat een deel van het antwoord op deze vragen gevonden kan worden wanneer we ons aandacht richten op de messiaanse gebeurtenis die Paulus in zijn brieven verkondigt en de implicaties daarvan voor zijn geloofsopvatting. Daartoe betoog ik eerst dat (in tegenstelling tot sommige andere, recente interpretaties van de hedendaagse wijsgerige Pauluslectuur), de filosofen van vandaag Paulus niet begrijpen als een dualist in de zin van Marcion en Nietzsche, maar dat de begrippen gebeurtenis en uitzondering het hedendaagse discours over Paulus bepalen. Vervolgens ga ik specifieker in op Heideggers en Badious Paulusinterpretatie om te betogen dat het begrip gebeurtenis direct samenhangt met duiding van geloof als levenshouding en als levensvoltrekking. De vergelijking tussen Heideggers en Badious versie van Paulus geeft tevens inzicht in de verschillende wijzen waarop het begrip gebeurtenis in samenhang met geloof kan worden gedacht. * Ezra Delahaye Paulus en de wet Ezra Delahaye Ezra Delahaye Paulus’ opvatting over de wet is schijnbaar niet eenduidig. Aan de ene kant beweert Paulus dat de wet vervangen wordt door het geloof, maar aan de andere kant beweert hij ook dat de wet niet opgeheven wordt. Ook bij de filosofen heeft Paulus verhouding tot de wet een prominente rol. In deze lezing zal ik aan de hand van een aantal passages uit de brieven van Paulus kijken wat de Italiaanse filosoof Giorgio Agamben met Paulus’ conceptie van de wet doet en hoe dit radicale, filosofische en politieke gevolgen heeft. * Op zaterdagmiddag 30 mei in Golden Tulip Hotel Central Den Bosch. Adres: Golden Tulip Hotel Central Burg. Loeffplein 98 5211 RX  ‘s-Hertogenbosch Tel: 073 6 926 926073 6 926 926 Programma: 13.00                welkom, koffie, thee 13.30 – 14.20 – Gert-Jan van der Heiden 14.20 – 14.50 – vragen en discussie Pauze 15.10 – 16.00 – Ezra de la Haye 16.00 – 16.30 – vragen en discussie 17.00 – sluiting Kosten €5,- voor niet-leden. (lid worden?)