Oecumenisch denkplatform voor hartstochtelijke en maatschappelijk betrokken theologie.

Uitnodiging voor de jaarlijkse ledenvergadering van VTM 2017

 

Agenda ledenvergadering VTM op vrijdag 10 november 2017 om 14.00 uur in het gebouw van EUG, Oude Gracht 33, Utrecht

 

1. Opening.

2. Verslag van de ledenvergadering van 2016.

3. Financieel verslag 2016 en begroting 2018. (staande de vergadering uitgereikt)

4. Jaarverslag van het bestuur en toekomst van de vereniging. (lees het gehele jaarverslag van het bestuur hieronder)

 

Deze vragen willen we voorleggen aan de leden. Toegespitst: hoe kunnen we Ophef, theologenreeks en website toekomstbestendig maken? Welke vormen zijn daarvoor nodig? En wie dragen die vormen? En: waar kunnen we bij aansluiten? Wat zien jongere theologen in ons?

 

Daarnaast zit ook de verenigingsvorm ons dwars. Die vorm past niet meer bij deze tijd van “meet-ups” en platforms. We moeten misschien naar een andere vorm zoeken om kritische stemmen te faciliteren. Maar hoe?

 

Het bestuur heeft gezocht naar de mogelijkheden om als vereniging een eigen rol te spelen in het veld van kerk en samenleving, als aanvullende kritische partner van geestverwante organisaties, binnen en buiten de kerk. Maar wie dragen de VTM? We hebben geprobeerd leden daarvoor te motiveren en te activeren, maar moeten vaststellen dat dat niet of nauwelijks lukt. Wat nu?

 

5. Rondvraag –

6. Sluiting (uiterlijk 17.00 uur)

 

 

Verslag van de werkzaamheden van het bestuur van de Vereniging voor Theologie en Maatschappij

                over het verenigingsjaar 2016-2017

 

Bestuur

In dit jaar is het bestuur 4 x bij elkaar gekomen, steeds in Utrecht. Het bestuur bestond dit jaar uit Gerhard ter Beek (secretaris), Anne Marie Booij, Wim Kester (penningmeester), Harry Pals (voorzitter), John Videc (website) en Wilken Veen (Ophef).

In september 2017 heeft John Videc zijn bestuurslidmaatschap beëindigd; hij blijft nog wel het bijhouden van de website waarnemen, zolang er geen webredacteur gevonden is. Wim Kester legt het penningmeesterschap neer per 1 januari 2018. Het wegvallen van deze beide bestuurders baart het bestuur zorgen; voor beide functies is al enige tijd zonder resultaat opvulling gezocht via advertenties en persoonlijke werving. Het is hoogstnoodzakelijk dat beide functies weer worden opgevuld; denkbaar is dat de taken die beiden vervulden buiten het bestuur om ingevuld gaan worden.

 

De plaats van de VTM

Welke bijdrage kan de Vereniging Theologie en Maatschappij leveren aan kerk en samenleving? Wat is onze plaats, onze functie? Dat was al de openingsvraag in het vorige jaarverslag, en daarmee kunnen we dit verslag weer beginnen.

Het bestuur is dus ook dit jaar bezig geweest met deze vraag, mede gevoed door de studiemiddag die verbonden was aan de vorige ledenvergadering (30 september 2016); daarop hield Greetje Witte-Rang een inleiding over de vraag: Een plaats voor maatschappijkritische theologie? De (jongere) theologen Ariaan Baan en Udo Doedens reageerden daarop, en vroegen zich af of deze tijd zit te wachten op zo’n theologie: is er niet meer behoefte aan troost en het vertellen van de verhalen? Want de samenleving is geīndividualiseerd, ook in geloofsbeleving; hoe speelt de theologie daarop in?

In de loop van het jaar is het bestuur zich steeds indringender de vraag gaan stellen of de VTM nog een organisatie zou kunnen zijn die als zodanig een bijdrage kan leveren aan de vernieuwing van kerk en theologie en samenleving. Overwegingen daarbij waren: de vereniging heeft geen eigenheid, geen duidelijk eigen profiel; en de leden laten zich nauwelijks of niet op hun lidmaatschap aanspreken, zijn als VTM-leden niet te activeren. Daarmee kwam de vraag op: moeten we er niet mee ophouden de VTM een eigen rol te geven, aan te prijzen als platform of samenwerkingspartner?

Het lijkt erop dat VTM en voorganger Christenen voor het Socialisme vooral een generatiegebonden activiteit was en blijft. Dat het ons niet gelukt is het belang van op de samenleving betrokken theologie over te brengen op de generatie meteen na ons. Die waren wel druk in gemeente- en parochiewerk, maar toch vooral m.b.v. op het individu gerichte pastorale theologie en gemeenteopbouw-theorieën, zonder de analytische insteek van CvS en VTM. De directe generatie na de VTM-CvS-generatie verenigde zich aan protestantse kant in een predikantenbeweging als Op Goed Gerucht, met een ‘liberale theologie’, open voor van alles. Nog steeds is er wel kritische theologie, maar die is meer cultuurkritisch dan in politiek economische zin maatschappijkritisch – dit geldt voor instellingen als het Dominicaans Studiecentrum en NieuwWij, maar ook voor Angelsaksische theologen (o.a. Peter Rollins). Bij de vernieuwing van kerk en theologie wordt VTM voorbij gelopen. Die vernieuwing speelt zich inmiddels af via andere (ook online) platforms – via instellingen als NieuwWij, de Nieuwe Liefde, de Theoloog des Vaderlands, Lazarus.

Het bestuur heeft ook herhaaldelijk geconstateerd dat de VTM het contact met theologen uit de katholieke traditie vrijwel verloren heeft. Kennelijk wordt de VTM door hen als te protestants ervaren, en misschien ook wel als te politiek. Veel verder dan het signaleren van dit probleem komen we momenteel niet.

Tenslotte: bij dit alles speelt ook mee dat de verenigingsvorm niet meer zo goed past bij deze tijden van ‘meet ups’ en platforms. We moeten misschien naar een andere vorm zoeken om kritische stemmen te faciliteren.

 

De toekomst van de VTM

Al met al is het bestuur tot een voorlopige conclusie gekomen die ze graag aan de ledenvergadering van 10 november 2017 wil voorleggen.

De koers van de afgelopen jaren om de VTM aan te bieden als samenwerkingspartner in het veld van kerk en samenleving blijkt niet te werken. De idee dat de VTM een kritisch gesprekspartner zou kunnen zijn van de kerk en daaraan gelieerde of voortkomende bewegingen bezit geen realiteitswaarde.

We stellen daarom voor om afscheid te nemen van deze pogingen om onszelf als vereniging op de kaart te zetten. Dat zou betekenen dat we het in 2013 gestarte project ‘Met VTM de boer op’ (waarin we probeerden VTM’ers met ervaring aan te bieden als sparring partners bij maatschappelijk-theologische projecten) opgeven. Concreet houdt dit ook in dat we de samenwerking met het Kor Schippers Instituut in de exposure-trainingen stopzetten; het lijkt ons goed dat we daar duidelijk in zijn.

Hoe gaan we dan verder? Onze gedachte is: meer als een netwerkstructuur – zonder dat we de verenigingsvorm opgeven, maar praktisch functionerend als een netwerk. Daarbij is er aandacht voor de individuele positie van VTM’ers: wat doen ze? Waar functioneren ze? Wat hebben zij nodig om daar te functioneren, om bemoedigd en geīnspireerd te blijven? Welke rol kan VTM daar in spelen vanuit de traditie van haar gedachtengoed?

Zowel ons blad Ophef als de theologenreeks vormen een sterk punt van de VTM op dit moment. Via ‘meet-ups’, studiedagen georganiseerd door VTM en door andere verwante organisaties, kunnen deze beide activiteiten worden aangevuld en versterkt. VTM zou dan meer de rol op zich nemen om mensen op die studiedagen etc. attent te maken. Daarvoor is een goed functionerende website en Facebook- pagina noodzakelijk, en ook een adressenbestand waar uitnodigingen naar toe gestuurd kunnen worden.

Binnen deze netwerkstructuur is het denkbaar dat we speciaal aandacht geven aan een soort ‘linkse rouwverwerking’. Die is er wel min of meer geweest terzake van de houding tegenover socialisme en Oost-Europa, maar misschien moet dat nog breder en dieper gebeuren rondom het geheel van ons engagement, hoe we het verdwijnen van de ook analytische maatschappelijke betrokkenheid in kerk en theologie beleefden en beleven, dicht op onze huid, evaluerend en vooruit kijkend.

En een apart punt van aandacht zou moeten blijven het bewaren van ons ‘erfgoed’, de traditie van CvS en VTM (ook de katholieke beweging onder die naam, voordat VTM en CvS fuseerden tot VTM nieuwe stijl).

We komen dus uit op de volgende vragen die we willen voorleggen aan de leden: Hoe kunnen we Ophef, theologenreeks en website toekomstbestendig maken? Welke vormen zijn daarvoor nodig? En wie dragen die vormen? En: waar kunnen we bij aansluiten? Wat zien jongere theologen in ons?

 

Financiën

Na de verhoging van de ledenbijdragen en de abonnementsprijzen van Ophef is de financiële positie van onze vereniging evenwichtig. Het bestuur is er tevreden over dat dit voorlopig geen punt van zorg hoeft te zijn. Wel zouden sommige leden en abonnees hun betalingsdiscipline kunnen verbeteren.

De ledenadministratie is in dit jaar ondergebracht bij Narratio.

 

Website

In het afgelopen jaar is het het bestuur niet gelukt om nieuwe mensen te betrekken bij de website van VTM (www.vtm-web.nl). Dat betreuren we. Het was moeilijk om tot een goed profiel te komen van nieuwe medewerkers aan de website. Uiteindelijk hebben we ervoor gekozen om alle taken samen te nemen in de taak van één webredacteur, die de website actueel houdt en ook Ophef-online ontwikkelt. We zouden de website graag laten uitgroeien tot een platform voor het debat over theologie en/in de samenleving. De zoektocht naar iemand die dit redacteurschap op zich zou kunnen en willen nemen heeft nog geen resultaat opgeleverd.

De VTM is ook aanwezig op Facebook en Twitter (?), maar ook dat lijkt nog niet van grote betekenis te zijn.

 

Ophef

In het verslagjaar zijn 4 nummers van het VTM-blad ‘Ophef’ verschenen, waar onder 2 thematische nummers, over Frans Breukelman en Bé Ruys. In bijna elk nummer deed de voorzitter verslag van de ontwikkelingen binnen het bestuur en de vereniging. Het blad is veel meer dan een visitekaartje van onze vereniging, maar het geeft zeker heel goed aan waar de VTM voor staat: hartstochtelijke, betrokken en maatschappelijk alerte theologiebeoefening. Het bestuur dankt de redactie en de medewerkers van uitgeverij Narratio zeer voor hun inzet!

 

Publicatiefonds

De redactie van deze reeks kleine boekjes over ‘kritische en maatschappelijk betrokken’ theologes en theologen werkt gestadig door. Nog net binnen dit verslagjaar verscheen er een deeltje over de Duitse dogmaticus Friedrich-Wilhelm Marquardt, ‘Denken vanuit de ommekeer’, geschreven door Coen Constandse en gepresenteerd op 27 oktober 2017. Ook dit is een voor de VTM beeldbepalende activiteit. We danken de redactie van deze reeks voor hun denkkracht en inzet.

 

Namens het bestuur,

Harry Pals